Hiperparatiroidizmi olan hastaların etyolojilerinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SELÇUK KOÇ
Danışman: Güngör AKÇAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hiperparatiroidizmi olan hastaların etyolojilerinin araştırılması Amaç: Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Araştırma Hastanesi'ne başvuran hiperparatiroidili hastaların altta yatan nedenlerinin (etyolojisi) irdelenmesidir. Bu sayede hiperparatiroidili hastaların tedavi seçenekleri hakkında bilgi elde edilecektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Araştırma Hastanesi'ne 2017 ile 2021 tarihleri arasında başvuran PTH düzeyi 88 pg/ml üzeri, 18 yaş ve üzeri olan hastalar alındı. Bu hastaların demografik özelliklerinden yaş ve cinsiyetleri incelendi. Klinik olarak böbrek nakli ameliyatı olup olmadıklarına bakıldı. Laboratuvar bulgularından ise serum PTH düzeyi (pg/ml), serum kalsiyum düzeyi (mg/dl), serum albümin düzeyi (g/dl), serum fosfat düzeyi (mg/dl), serum 25 hidroksi vitamin D düzeyi (ng/ml) geriye dönük olarak incelendi. Yapılan incelemelerde serum kalsiyum değeri yerine düzeltilmiş kalsiyum değeri kullanıldı. PTH 88 pg/ml'den büyük olan hastaların hiperkalsemisi ve/veya hipofosfatemisi olup aynı zaman da böbrek nakli öyküsü olan hastalara tersiyer hiperparatiroidi tanısını koyduk. PTH 88 pg/ml'den büyük olan hastaların hiperkalsemisi ve/veya hipofosfatemisi olup böbrek nakli öyküsü olmayan hastalara primer hiperparatiroidi tanısını koyduk. PTH 88 pg/ml'den büyük olan hastaların hiperkalsemisi olmayan ve/veya vitamin D değeri normalden düşük olan hastalara ise sekonder hiperparatiroidi tanısını koyduk. Daha sonra bu tanıları olan hastaların toplam hasta grubundaki yüzdeleri hesaplandı. Tanıya göre yaş dağılımı, cinsiyet dağılımı, laboratuvar değerleri incelendi. Bulgular: Çalışmamıza alınan 371 hastanın; 178'i (%48) erkek hasta, 193'ü (%52) kadın hastaydı. Bütün hastaların yaş ortalaması 56,82 ± 18,44 olarak hesaplandı. Çalışmaya alınan 36 (% 9,7) hastaya primer hiperparatiroidi tanısı, 326 (% 87,9) hastaya sekonder hiperparatiroidi tanısı, 9 (% 2,4) hastaya tersiyer hiperparatiroidi tanısı konuldu. Primer hiperparatiroidi tanısı olan hastaların düzeltilmiş serum kalsiyum değeri ortalaması 10,54 ± 0,75 mg/dl, serum fosfat değeri ortalaması 3,23 ± 0,86 mg/dl, serum 25 hidroksi vitamin D değeri ortalaması 36,65 ± 4,89 ng/ml idi. Sekonder hiperparatiroidi tanısı olan hastaların düzeltilmiş serum kalsiyum değeri ortalaması 8,91 ± 0,68 mg/dl, serum fosfat değeri ortalaması 4,07 ± 1,43 mg/dl, serum 25 hidroksi vitamin D değeri ortalaması 12,48 ± 8,46 ng/ml idi. Tersiyer hiperparatiroidi tanısı olan hastaların düzeltilmiş serum kalsiyum değeri ortalaması 10,76 ± 0,51 mg/dl, serum fosfat değeri ortalaması 2,76 ± 0,66 mg/dl, serum 25 hidroksi vitamin D değeri ortalaması 48,13 ± 21,43 ng/ml idi. Sonuç: Çalışmamızda etyolojik sınıflamaya göre en sık sekonder hiperparatiroidi görüldü. Sonrasında primer hiperparatiroidi görüldü. En az görülen ise tersiyer hiperparatiroidiydi. Çalışmamızda hiperparatiroidili hastaların % 9,7'i primer hiperparatiroidi, % 87,9'u sekonder hiperparatiroidi, % 2,4'u tersiyer hiperparatiroididir. Primer hiperparatiroidili ve tersiyer hiperparatiroidili hastaların çoğunlukla hiperkalsemik ve normofosfatemik oldukları gözlendi. Sekonder hiperparatiroidili hastalar ise çoğunlukla normokalsemik ve normofosfatemikti. Primer ve tersiyer hiperparatiroidili hastaların 25 hidroksi vitamin D düzeyleri normal sınırda, sekonder hiperparatiroidili hastaların ise 25 hidroksi vitamin D düzeyleri normalın altındaydı. Anahtar Kelimeler: Hiperparatiroidizm, primer hiperparatiroidizm, sekonder hiperparatiroidizm, tersiyer hiperparatiroidizm