Ebeveyn stres düzeyi ile okul öncesi çocukların anksiyete düzeyi arasındaki ilişki
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HATİCE ELA ÇAKMAK ŞAKİROĞLU
Danışman: Suat SİNCAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş-Amaç: Psikiyatrik hastalıkların insidansı gittikçe artmaktadır. Yaygın görülen psikiyatrik bozukluklardan olan anksiyetenin okul öncesi dönemde başladığı düşünülmektedir. Bu dönemde erken tanı tedaviyi daha etkin ve kalıcı kılmaktadır. Ülkemizde birinci basamak sağlık hizmetlerinde ergenler, lohusalar ve yaşlılar için ruhsal tarama ölçekleri bulunmaktadır. Ancak okul öncesi (OÖ) dönem ve ebeveynler için rutin kullanılan ruhsal değerlendirme ölçeklerine rastlanmamıştır. Bu durumun OÖ dönemde ortaya çıkan pek çok psikiyatrik bozukluğun atlanmasına sebep olabileceği öngörülmektedir. Toplumsal ve sürdürülebilir sağlık için sağlıklı aile içi ilişkiler zorunludur. Bu bağlamda ebeveynlerin de değerlendirilmesi çocuklardaki anksiyete etyolojisini belirlemek için gereklidir. Bu çalışmanın amacı ebeveyn stres düzeyini ve OÖ çocuk anksiyete düzeyini belirleyip bu iki durumun birbiriyle ilişkisini incelemektir. Yöntem: Bu çalışma Atatürk Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı'na bağlı Eğitim Aile Sağlığı Merkezleri'ne kayıtlı 2-5 yaş arasında çocuğu olan ebeveynler ile yapılan kesitsel özellikte bir araştırmadır. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri alınıp; ABS ve OÖÇA ölçeklerini doldurmaları sağlandı. Sosyodemografik veri formu ile yaş, çocuğun cinsiyet, meslek, eğitim yılı, aylık gelir miktarı, çocuk sayısı verileri toplandı. ABS ve OÖÇA ölçeği dört boyutunun puanları hesaplandı. Çalışmadan elde edilen verilerin analizleri SPSS 22 programı kullanılarak yapıldı. Anlamlılık düzeyi p<0,05 kabul edildi. Bulgular: Çalışmaya 232 anne katıldı. Katılımcıların %59,9'u (n=139) ev hanımı idi. Yaş ortalamaları 32,36±5,41 yıldı. ABSÖ puan ortalaması 30,16±9,86 iken OÖÇAÖ puan ortalaması 1,48±0,76 olarak bulundu. ABSÖ ve OÖÇAÖ boyut puanlarının tamamı ile pozitif korelasyon tespit edildi. Annenin eğitim yılı arttıkça ABSÖ ve OÖÇAÖ boyut puanlarının tamamında puan ortalamalarının anlamlı şekilde düştüğü tespit edildi (p<0,05). Sonuç: Bu çalışmada ebeveyn stresi ile OÖ çocuk anksiyetesi tüm boyutlarının birbirinden etkilendiği sonucuna varıldı. Buna göre stres ve anksiyete düzeylerinin etkileşim halinde olduğu düşünülmektedir. Bireyleri bir bütün olarak değerlendirerek sürekli sağlık hizmeti sunan aile hekimlerinin bu durumu yönetmesi, psikiyatrik hastalıkların önlenmesi, tanı, tedavi ve takibini daha kolay sağlayabilir. Birçok tarama programının yer aldığı birinci basamakta psikiyatrik taramaların yapılması koruyucu olduğu kadar önleyici bir yaklaşım olup erken dönemde müdahale imkânı sunabilir. Bu bağlamda OÖ çocuklar psikiyatrik taramalarda hedef kitleler arasında yer almalıdır. Bu dönemde çocuğun en iyi gözlemcisi ve rol modeli olan ebeveyninin de psikiyatrik değerlendirmeler içerisinde olması zorunludur. ABSÖ ve OÖÇAÖ bu amaçlarla kullanılacak kolay ve anlaşılabilir ölçekler olabilir. Anahtar kelimeler: anksiyete, ebeveyn stresi, aile hekimliği, birinci basamakta psikiyatrik değerlendirme