Geçici Korunanların Sağlık Hakkı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Hukuk Fakültesi, Özel Hukuk, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Meltem ERDİL
Danışman: Bahar Küpe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Geçici korunanlar, acil ve geçici bir koruma sağlanabilmesi için kitlesel bir akın durumu içerisinde ülkesinden ayrılmak zorunda kalan, kendilerine mülteci statüsü verilemeyen ancak bulundukları ülkede çeşitli haklara sahip olanları ifade etmektedir. Sığınma Hukuku bağlamında kilit taşı olarak kabul edilen Cenevre Sözleşmesi her ne kadar sadece mültecilere ilişkin yasal düzenlemeler içeriyor olsa da bazı hükümlerinin geçici korunanlar için de uygulanması gerektiği kabul edilmektedir. Ülkemizin de taraf olduğu ve bağlayıcı nitelikteki Cenevre Sözleşmesi birçok önemli ilke getirmiştir. Bu bağlamda geri gönderme yasağı belki de sözleşmedeki en temel ilkelerden biridir. Belirtmek gerekir ki geri gönderme yasağı ilkesinin, sadece Cenevre Sözleşmesi'ne taraf olan ülkeler için bağlayıcı olmadığı uluslararası hukukta insan hakları bağlamında teamül olarak kabul edilmesi sebebiyle sözleşmeye taraf olmayan ülkeler için de bağlayıcı olduğu kabul edilmektedir. Geçici koruma statüsü, kısa bir süre için uygulanması öngörülen geçici ve kitlesel akın durumlarında bireysel statü belirleme işlemlerinin mümkün olmadığı zamanlarda uygulama alanı bulmaktadır. Geçmişten günümüze her zaman göç alan bir durumda olan ülkemiz, özellikle Suriye iç savaşından kitleler halinde kaçan kişilere ev sahipliği yapmıştır. Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu ve Geçici Koruma Yönetmeliği ile yabancılara ilişkin çeşitli yasal düzenlemeler getirilmiştir. Bu yasal düzenlemeler ile mevzuatımızda ilk defa geçici korunanların kimler olduğu belirtilerek bu kişilere tanınan haklardan bahsedilmiştir. 2022 yılı itibariyle ülkemizde, dört milyona yakın geçici koruma statüsüne sahip yabancının bulunduğunu söylemek mümkündür. Bu kadar büyük bir kitlenin en temel insan haklarından biri olarak kabul edilen sağlık hakkının korunması ve bu kişilere sağlık hizmetlerinin en etkili şekilde sunulması önem arz etmektedir. Sağlık, kişinin fiziksel, ruhsal ve sosyal anlamda tam bir iyilik hali içerisinde olması anlamına gelmekte olup sağlık hakkı mevcut Anayasa'mızda ekonomik ve sosyal haklar içerisinde düzenlenmektedir. Özellikle 2019 yılında tüm dünyayı etkisi altına alan, pandemi ilan edilmesine sebep olan ve günümüzde etkisi hâlâ devam eden Covid-19 salgın hastalığı, sağlık hakkının ve bu hak kapsamında sunulması gereken sağlık hizmetlerinin ne kadar önemli olduğunu bir kez daha göstermiştir. Ülkemizde, geçici korunanlara sunulan sağlık hizmetlerinin etkili ve verimli şekilde sunulabilmesi amacıyla kanunlar, yönetmelikler ve genelgeler çıkarılmış, geçici barınma merkezleri, aile sağlığı merkezleri, toplum sağlığı merkezleri, göçmen sağlığı merkezleri ve devlet hastanelerinde sağlık hizmetleri sunulmaya çalışılmıştır. Bu çalışmanın amacı geçici koruma statüsünü ve sağlık hakkının önemini açıklayarak bu statüye sahip yabancıların sağlık hakkının kapsamını belirlemek ve ülkemiz açısından geçici korunanların sağlık hizmetlerine erişiminin ne derecede sağlandığını ortaya koymaya çalışmaktır.