Hz Ali'nin Arap dili ve belagatine katkısı
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslâm Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEYHAN ÖZSOY
Danışman: İbrahim Yılmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hz. Ali (r.a.), siyasi, bilimsel, sosyolojik, psikolojik, ekonomik ve ansiklopedik yönleri olan büyüyk bir şahsiyetttir. İslam tarihinde dinin anlaşılması, yayılması ve yaşanmasında büyük görevler üstlendiği gibi, Arap dili ve belagatinde de önemli bir konuma sahiptir. Arap dilinin tedvin edilmeye başlandığı bir dönemde yaşamıştır. Peygamberimiz Hz. Muhammed'in (s.a.v.) yanında yetişmesi, Arap diline ilgisi ve kabiliyeti, onu bu alanda seçkin biri haline getirmiştir. Bilindiği üzere hutbeleri, mektupları, vasiyetleri ve hikmetli sözleri Arapça, Türkçe, Farsça başta olmak üzere çeşitli dillere aktarılmıştır. Hz. Ali'nin söz ve şiirlerindeki üslup dinleyenleri etkilemiş, dil ve belagat eserlerinde yer almıştır. Edebî üslubu herkesçe kabul edilmiş ve sözlerine her çağda itibar edilmiştir. "Ali'nin Arap Dili ve Belagati'ne Katkısı" adlı bu tezde Hz. Ali'nin Arap diline doğrudan ve dolaylı katkıları tespit edilmeye çalışılmıştır. Arap dilinin kurallarının ilk defa ortaya konulması ve esaslarının belirlenmesinde onun katkıları ele alınmıştır. Arap dilinin oluşumunda önemli görevler üstlenen Basra ve Kûfe dilcilerinin ondan referansta bulundukları örneklerle açıklanmıştır. Kullandığı cümlelerdeki kelimelerden bazıları tahlil edilmiş, çeşitli sözlüklerde şâhid olarak yer alan cümleleri ortaya konmaya çalışılmıştır. Nahiv ilminin kurallarının teşekkül etmesinde delil sayılan şiir ve sözleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Belagatçılar üzerindeki etkisi ortaya konulmaya çalışılmış, söz ve şiirlerinden bazıları edebi yönden tahlil edilmiştir. Bu alanda şimdiye kadar müstakil Türkçe bir eserin bulunmaması bu gibi çalışmaları gerekli kılmaktadır. Bu çalışma, Arap dili ve belagati hakkında yetkin ve seçkin bir şahsiyet olan Hz. Ali'nin bu yönünü büyük oranda ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Ali, Arap Dili, Basra ve Kûfe Dilcileri, Belagat, Filolojik Çalışmalar, Nehcü'l-Belâga, Sadrulislâm