Madde kullanım bozukluğu olan bireylerin madde bağımlılığı farkındalığı ile damgalama arasındaki ilişkinin incelenmesi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Psikiyatri Hemşireliği Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MUHAMMED FURKAN PARLAK

Danışman: Özlem Şahin Altun

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Araştırma, madde kullanım bozukluğu olan bireylerin madde bağımlılığı farkındalığı ve damgalama düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapıldı Materyal ve Metot: Araştırma tanımlayıcı ve ilişki arayıcı niteliktedir. Bu doğrultuda araştırma Doğu Anadolu Bölgesinin bir ilindeki Sağlık Bilimleri Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Amatem Birimine başvuran madde kullanım bozukluğu olan bireylerle yürütüldü. 1 Kasım 2022-1 Şubat 2023 tarihleri arasında evreni bilinen örneklem hesabı yöntemi ile çalışmanın örneklemini %95 güven aralığı ve %5 hata payı ile 207 hasta oluşturdu. Veri kayıpları ve çalışmanın güvenirliğini artırmak için 240 hastaya ulaşılarak çalışma tamamlandı. Araştırma verileri yüz yüze toplanmış olup, bireylere Sosyodemografik Veri Formu, Madde Bağımlılığı Farkındalığı Ölçeği ve Madde Kullanımı Damgalama Mekanizması Ölçeği uygulandı. Bulgular: Araştırma bulgularına göre hastaların madde bağımlılığı farkındalık ölçeği(MBFÖ) toplam puan ortalaması 103,51±9,83 olarak belirlendi. MBFÖ'nün en yüksek puan alan alt boyutu yardım ve hukuki düzenlemeler (37.61±4.68), en az puan alan alt boyutu ise bağımlılığa neden olan faktörler (15.92±2.92) olarak bulundu. Madde kullanımı damgalama mekanizması ölçeği (MKDMÖ) toplam puan ortalaması 60.17±15.48 olarak belirlendi. MKDMÖ'nün en yüksek puan alan alt boyutunun içselleştirilmiş damgalama (25.79±6.24) olduğu, en az puan alan alt boyutunun ise beklenen damgalama (16.09±6.54) olduğu saptandı. MBFÖ ile MKDMÖ arasındaki ilişki incelendiğinde; toplam ölçek puanları arasında pozitif yönde zayıf düzeyde anlamlı bir ilişki belirlendi (p<0.05). Araştırmada hastaların madde bağımlılığı farkındalık düzeylerinin madde kullanımı damgalanma mekanizma düzeyleri üzerine %46.5 oranında ve pozitif yönde etkisinin olduğu belirlendi (B=.786; R2=.465; p<0.001) Sonuç: Hastaların madde bağımlılığı farkındalık ve damgalama düzeylerinin yüksek olduğu saptandı. Madde kullanım bozukluğu olan hastalarda madde farkındalığı ve damgalama arasında ilişki olduğu tespit edildi. Araştırmada madde bağımlılığı farkındalık düzeyinin, damgalama düzeyi üzerinde etkili olduğu belirlendi. Bu sonuçlar doğrultusunda madde kullanım bozukluğunun önüne geçebilmek için farkındalık ve damgalamaya yönelik eğitim ve müdahaleler önerilebilir. Anahtar Kelimeler: Damgalama, madde farkındalığı, madde kullanım bozukluğu, psikiyatri hemşireliği