Puşkin ve Tanpınar'ın İzinde Erzurum

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Rus Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ELİF ULUSOY

Danışman: Muhammed Taşkesenligil

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışmasında Ahmet Hamdi Tanpınar'ın Beş Şehir ve Aleksandr Sergeyeviç Puşkin'in Erzurum'a Yolculuk adlı eserlerindeki Erzurum ile ilgili bölümler karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Bu iki eser, edebi niteliklerinin yanı sıra Erzurum'un yakın tarihine de ışık tutmaktadır. Puşkin 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı sonlarında Erzurum'da bulunmuş, Tanpınar ise 1913, 1923 ve 1945 yıllarında üç kez Erzurum'u ziyaret etmiştir. İki yazar da Kafkasya, Ortadoğu ve Asya'dan gelen yolların birbirine bağlandığı Erzurum'un stratejik önemi konusunda hemfikirdir. Ticaret yollarının kavşağındaki şehirde ekonomik faaliyetler hem gelişmiş hem de çeşitlilik kazanmıştır. Buna bağlı olarak şehrin nüfusu artarken, sosyo-kültürel yapı güçlenmiştir. Ancak savaş ve siyasi istikrasızlık dönemlerinde şehirdeki ekonomik ve kültürel yapı sürekli bozulmuştur. Puşkin savaşın ardından Erzurum'un Ruslar tarafından teslim alınış sürecindeki izlenimlerini aktarırken, Tanpınar ise üç önemli savaşın ardından Erzurum'daki durumu mukayeseli olarak anlatmıştır. Tez çalışmasının ilk bölümü Puşkin ve Tanpınar'ın yaşamları ve edebi kişiliklerine, ikinci bölümü Erzurum'a Yolculuk ve Beş Şehir eserlerinin genel incelemesine, üçüncü bölüm ise adı geçen eserlerdeki Erzurum başlıklarının karşılıklı incelemesine ayrılmıştır.