Çinko oksit (ZnO) nanopartiküllerinin yaprak uygulamalarının hıyar (Cucumis sativus L.)'da enzim aktivitesi, bitki gelişmesi ve verim üzerine etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: METİN BERAT KIZILIRMAK
Danışman: Haluk Çağlar Kaymak
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, çinko oksit (ZnO) nanopartiküllerinin yaprak uygulamalarının hıyar (Cucumis sativus L.)'da bitki gelişmesi ve verim üzerine etkisinin belirlenmesi amacıyla 2021 yılında yürütülmüştür. Araştırmada, bitkisel materyal olarak Bariz F1 hıyar (Cucumis sativus L.) çeşidi kullanılmıştır. Çinko oksit (ZnO) nanopartikülleri yeşil sentez metodu ile elde edilmiştir. Çinko oksit (ZnO) nanopartikülleri hıyar fidelerine 25, 50, 75 ppm'lik dozlarla ilk olarak 18 Mayıs 2021 tarihinde uygulanmıştır. İkinci doz uygulama 18 Haziran 2021 tarihinde ve son doz uygulama ise 1 Temmuz 2021 tarihinde uygulanmıştır. Araştırmada ilk çiçeklenmeye kadar geçen süre (gün), meyve çapı (mm), meyve boyu (cm), meyve sayısı (adet/bitki), ortalama meyve ağırlığı (g), kök, yaprak ve meyvede kuru madde (KM) miktarı (%), pH, suda çözünen kuru madde miktarı (SÇKM) (%), enzim (Katalaz, Peroksidaz, Polifenol oksidaz ve Süperoksit Dismutaz) aktiviteleri, mineral madde miktarı (ppm) ile verim (kg/da) belirlenmiştir.Araştırmada elde edilen sonuçlara göre bitki başına düşen en yüksek meyve sayısı 87 adet/bitki ve en yüksek ortalama meyve ağırlığı 129,0 g ile 75 ppm ZnO nanopartikül uygulamasında tespit edilmiştir. Ayrıca ZnO nanapartikülleri enzim aktivitesi üzerine de etkili olmuştur. Sentezi yapılan, katalaz (CAT), peroksidaz (POX), polifenol oksidaz (PPO) ve süperoksit dismutaz (SOD) enzim aktivitelerinin uygulamaların hemen hemen tamamında kontrole göre daha iyi olduğu tespit edilmiştir. Meyve mineral madde miktarı da ZnO uygulamalarına göre farklılık göstermiştir. Zn ve Ca miktarları artan ZnO dozlarına göre artış gösterirken, Fe miktarı azalmıştır. Nitekim, tespit edilen P, K, Mg ve Mn miktarları ZnO nanopartikül uygulamalarından etkilenmemiştir. Bunlara ilaveten, hem Zn hem de Ca miktarı en yüksek sırası ile 64,7 ppm ve 1333 ppm olarak 75 ppm ZnO nanopartikül uygulamasında belirlenirken, Fe miktarı 19,7 ppm ile kontrol uygulamasında belirlenmiştir. Ayrıca ZnO nanopartikül uygulamalarının tamamı, verimi kontrole göre artırmıştır. Ancak en yüksek verim artışı (%34) 75 ppm ZnO nanopartikül uygulamasından elde edilmiştir. ZnO nanopartiküllerinin verim, enzim aktivitesi ve mineral madde miktarı üzerine önemli düzeyde etki ettiği tespit edilmiştir. Bununla birlikte, artan ZnO dozlarına göre verimin de arttığı belirlenmiştir. Nitekim, ZnO nanpartiküllerinin yaprak uygulamalarında tüm dozlar (25, 50 ve 75 ppm) kontrole göre verim artışı sağlamış olsa da en yüksek verim artışı tespit edilen 75 ppm dozda ZnO nanopartiküllerinin yaprak uygulaması hıyar üreticilerine yüksek verim ve kalite için önerilebilir.