Avrupa Birliği Tam Üyeliğinin Türkiye Buğday Sektörüne Bölgesel Etkilerinin Analizi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2012
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Okan Demir
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Fahri YAVUZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, Türkiye tarım sektöründe büyük bir paya sahip olan buğday sektöründeki ekonomik yapısal değişkenlerin eğilimi bölgeler düzeyinde incelenmiş ve AB'ye üyelik senaryosunun sonuçları belirlenerek tam üyelik öncesi için politika önerileri sunulmuştur. Çalışmanın ilk aşamasında, Türkiye'de buğday sektörünün NUTS I düzeyinde 12 bölgeyi içeren Spatial Denge Modeli, GAMS programı kullanarak çözümlenmiştir. İkinci aşamada Modele Avrupa Birliği 13. bölge olarak dahil edilerek, AB'ye tam üyeliğin gerçekleşmesinin Türkiye buğday sektörüne muhtemel bölgesel etkileri tespit edilmiştir.Model sonuçlarına göre 2010 yılında Türkiye'de 6.74 milyon ton buğday bölgesel ticarete konu olmuştur. Batı Marmara, Batı Anadolu, Orta Anadolu, Batı Karadeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri buğday satan, İstanbul, Ege, Doğu Marmara, Doğu Karadeniz, Kuzeydoğu Anadolu ve Ortadoğu Anadolu bölgeleri buğday alan ve Akdeniz bölgesi ise hem buğday alan hem de satan bölge olarak belirlenmiştir. AB'nin bölge olarak modele dahil edilmesiyle birlikte İstanbul Bölgesi'nin arz açığının tamamı AB tarafından karşılanmıştır. Tam üyelik senaryosundan önce İstanbul Bölgesi'nin arz açığını Orta Anadolu ve Batı Karadeniz bölgeleri karşılarken üyelik sonrası bu bölgeler AB ile rekabet edememiş ve buğday fazlalarını diğer bölgelere yönlendirmişlerdir. Model sonuçlarına göre AB üyeliğinin gerçekleşmesi durumunda Türkiye genelinde ortalama olarak buğday üretimi %12.7, fiyatlar ise %45.4 oranında azalmaktadır.AB üyeliğine hazırlıklı bir geçiş için sulama, sertifikalı tohum ve buğday hastalık ve zararlılarıyla mücadele gibi verimliliği, dolayısıyla rekabeti artırıcı ve bölgelerin buğday üretim yapılarını dikkate alan politikalara ağırlık verilmesinin gerektiği önerilebilir.