16-17 yy. Safavi ve Osmanlı Dönemi halıları üzerine bir inceleme
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Geleneksel Türk Sanatları Anasanat Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MARYAM MASOUDI PARSA
Danışman: Ayşe Aslihan Eroğlu
Özet:İran Sanatı içerisinde önemli yer teşkil eden Safavi dönemi, ihtişamlı sanat eserleriyle dönemine damgasını vurmuştur. Safevî hükümdarları sanatçıları korumuş ve sanat faaliyetlerinin gelişiminde önemli rol oynamıştır. İsfahan özellikle başşehir olduktan sonra Safevî sanatının merkezi haline gelmesi, bu devirde İran'ın yabancılarla ilişkilerinin artması sanat faaliyetlerine önemli desteklerin sağlanmasına imkân vermiş, böylece ihtişamlı örnekler ortaya konmasına imkan sağlamıştır. Safevîler'in sanat anlayışı çevresindeki ülkeleri de etkilemiştir. 1514'de Tebriz'in, Osmanlılarca fethedilmesi Türk halı sanatında yeni teknik ve desen anlayışına yol açmıştır. Yavuz Sultan Selim Tebriz seferinden dönüşte birçok sanatkârı beraberinde getirmiştir. Getirilen sanatkârlar ayrı bir üslubu ve kompozisyon anlayışını beraberinde getirmişlerdir. Türk sanatkârlar bu sanatkârlardan öğrendiklerini, Türk Sanatı' na göre uyarlayarak kendi üsluplarını oluşturmuşlardır. Bu yenilikler arasında 'saz yolu' motifi ve 'madalyon' formu en belirgin yeniliklerdir. 16. Yüzyıl başlarından 18. yüzyılın ortalarına kadar aynı karakterdeki halılar dokunmaya devam etmiştir. 16.yüzyıl ortalarından itibaren saray için lüks olarak yapılan Osmanlı Saray Halıları grubundan seccadeler, yüksek sanat kuvveti ve kompozisyonları, teknik ve malzeme bakımından en başarılı ve tatmin edici şekilleri meydana getirmişlerdir. Tez konumuz olan Safavi ve Osmanlı dönemi seccade örnekleri motif, renk ve desen özellikleri ile karşılaştırılarak benzer ve farklı noktalar tespit edilecektir. Anahtar Kelimeler: Halı, İran, Safavi, Motif, Osmanlı, Seccade