Fahreddîn-i Irâki divanı'nda kelime ve cümle bilgisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Fars Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: PELİN SEVAL ÇAĞLAYAN

Danışman: Veyis Değirmençay

Özet:

Fahreddîn-i Irâkī, 610 (1213)-688 (1289) yılları arasında yaşamış, âlim ve sufî şa-irlerdendir. Uşşâknâme, Lemaʻât ve Dîvân'dan oluşan manzum ve mensur eserleri var-dır. Eserlerini tasavvufun etkisi altında, âşıkane ve arifane bir dille kaleme almış, tevhid sırlarını, hakiki aşkı ve mutlak güzelliği anlatmıştır. Bu çalışmada Irâkī'nin Nesrîn-i Muhteşem (Hezâî)'in Mecmûa-i Âsâr-i Fah-reddîn-i Irâkī (Tahran 1372 hş.) adıyla neşretmiş olduğu Dîvân'ı üzerinde kelime ve cümle bilgisi uygulaması yapılmıştır. Çalışma bir giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında, Fahreddîn-i Irâkī'nin hayatı, edebî kişiliği ve eserleri anlatılmıştır. Birinci bölümde, dilbilgisindeki sekiz kelime türü örnekleriyle birlikte ele alınmış; tamlamalar, fiillerde kip ve zaman ko-nuları ayrı ayrı başlıklar altında incelenmiştir. İkinci bölümde ise şiirler cümle bilgisi açı-şından incelenmiş; cümle, cümlenin ögeleri ve cümle türleri ayrıntılı olarak anlatılmıştır. Anahtar Kelimeler: Fahreddîn-i Irâkī, Uşşâknâme, Lemaʻât, Dîvân, kelime ve cümle bilgisi.