Tekstil sektöründe paralel üretim hattı çizelgeleme probleminin siparişlerin bölünebilirlik durumuna göre genetik algoritmayla çözümü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Endüstri Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FİLİZ IŞIK
Danışman: Mustafa Yılmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Paralel makine çizelgeleme problemlerini ele alan çalışmalardan yola çıkarak tekstil sektöründe konfeksiyon dikim alanında paralel üretim hattı çizelgeleme problemi ele alınmıştır. Çizelgeleme problemlerine baktığımızda genellikle işlerin bölünemediği varsayılmaktadır. Ancak işlerin bölünmesi, gecikmelerin önlenmesini, müşteri tatminini arttırmayı veya işlerin makinelerde ki kapasite doluluklarını da arttırmayı gibi fırsatlar sunabilmektedir. Yöntem: Bu çalışmada, işlerin bölünemediği ve bölünebildiği ilişkisiz paralel makine çizelgeleme problemi için iki farklı iki amaçlı matematiksel model önerilmiştir. Birinci modelde siparişlerin bölünemediği durum ikinci modelde ise bölünebildiği durum gösterilmiştir. İkinci modelde siparişlerin hangi üretim hatlarına atanacağının ve siparişlerin hangi oranda bölüneceği belirlenmektedir. Her iki modelin amaçları, son işin tamamlanma zamanını ve teslim süresindeki gecikmeyi enküçüklemektir. İki amaçlı model ağırlıklı toplam yöntemiyle tek amaçlı yapıya dönüştürülmüştür. Aynı zamanda geliştirilen modeller genetik algoritma ile de kodlanarak büyük boyutlu problemlerin de çözülmesi sağlanmıştır. Bulgular: Rassal türetilen test problemleri, Gams37/Cplex ve Python/3.12 çözücüsü kullanılarak önerilen modeller ile çözülmüştür. Problem literatürde NP-zor sınıfına girdiği için küçük boyutlu problemlerde gams ile en iyi çözümler elde edilmiştir. Ancak orta boyutlu ve büyük boyutlu problemlerde Gams37/CPlex ile eniyi çözüm bulunamamıştır. Genetik algoritma hem Model 1(siparişlerin bölünemediği) hem de Model 2 (siparişlerin bölünebildiği) için geliştirilmiştir. Bu çalışmada uygulanan genetik algoritmada uygulanan stratejiler ile Model 2'deki bölünmeye izin verilmiştir. Sonuç: Bu stratejiler sayesinde gerçek hayat problemi başarıyla çözülmüş olup siparişlerin bölünmesine izin verilmesiyle amaç fonksiyonlarında iyileştirme gözlemlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Paralel üretim hattı çizelgeleme, çok amaçlı programlama, genetik algoritma , Python/3.12 , siparişlerin bölünmesi