Tarihi Çevrelerin Görsel Kalite Ve Turizm Değerlerinin Analizi: Kahramanmaraş Kenti Örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Mimarlık ve Tasarım Fakültesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İKLİMA KAZANCI
Danışman: Işık Sezen
Özet:Amaç: Kahramanmaraş kent merkezindeki bazı tarihi çevrelerin görsel kalitesini ve turizm değerini analiz etmektir. Belirlenen tarihi çevreler (TÇ); Bakırcılar Çarşısı, Çukur Hamamı, Dedeoğlu Konağı, Etnografya Müzesi- Mahmut Arif Paşa Konağı, Kocabaş Konağı, Katiphan Konağı- Dondurma Müzesi, Tarihi Maraş Çarşısı- Suk-i Maraş, Yedi Güzel Adam Müzesi- Eski Maraş Lisesi, Ulu Cami, Taş Medrese ve Taşhan'dır. Yöntem: Çalışma; etüt, veri toplama, analiz ve değerlendirme aşamalarından oluşturmaktadır. Etüt aşamasında kent merkezinde yer alan önemli tarihi çevreler tespit edilerek yerinde incelenmiş ve fotoğraf çekimleri yapılmıştır. Veri toplama aşamasında tespit edilen tarihi çevrelere ait bilgiler toplanmıştır. Ayrıca tarihi çevre, görsel kalite, turizm kavramları üzerine literatür taramaları yapılmıştır. Analiz aşamasında tarihi çevrelerin görsel kalitesi "Görsel Kalite Analizi" ile incelenmiştir. Tarihi çevrelerin turizm değerlerinin saptanmasında ise halka ve uzman gruba anket ve SWOT Analizi uygulanmıştır. Değerlendirme aşamasında istatiksel analiz uygulanmış olan anket verileri yorumlanmıştır. Bulgular: Görsel kalite analizi anket çalışmasında, tarihi çevrelerin ortalama puanlarına göre en yüksek puanı Ulu Cami (TÇ9), en düşük puanı Taş Han (TÇ11) almıştır. Değerlendirme kriterlerinin (DK) ortalamalarına göre en yüksek puanı Tarihsellik (DK1), en düşük puanı Gizem (DK13) almıştır. Kahramanmaraş kent halkının tarihi çevrelerin turizm değeri hakkındaki görüşlerini tespit etmek için yapılan anket çalışmasında, kentte turizme değer katan en önemli tarihi çevrenin Bakırcılar Çarşısı olduğu, ziyaretçilerin ilk tercih ettikleri tarihi çevrenin ise Tarihi Maraş Çarşısı olduğu öne sürülmüştür. Ayrıca halk, tarihi çevrelerin korunmadığını ve yeterli tanıtımının yapılmadığını öne sürmüşlerdir. Tarihi çevrelerin turizm değerini saptamak için uzman kişilere uygulanan SWOT Analizine göre, tarihi çevrelerin kent merkezine olan yakınlığı bir avantaj oluştururken, tanıtım faaliyetlerinin yetersizliği dezavantaj oluşturmaktadır. Ayrıca tarihi çevrelerin bilinçsizce tahrip edilmesi ve tarihi dokuya zarar verecek planlama çalışmalarının yapılması bir tehdit olarak görülmüştür. Sonuç: Tarihi çevrelerde turizmin gelişmesiyle birlikte koruma düşüncesi çok daha önemli olmuştur. Tarihi çevrelerin korunarak turizme kazandırılması ve turizmin araç olarak kullanılması söz konusudur. Çalışma sonucuna göre, kentte bulunan tarihi çevrelerin korunması ve tanıtımı yetersiz düzeydedir. Bu da tarihi ve kültürel alanlarda turizmin gelişmesini engellemektedir. Anahtar Kelimeler: Tarihi çevre, tarihi yapılar, görsel analiz, görsel kalite analizi, turizm, Kahramanmaraş