Çağdaş sanatta kendilik kaygısı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Resim Anasanat Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ayşegül SÖĞÜT
Danışman: Fevziye Eyigör Pelikoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Varoluşsal farkındalığın gerekliliği 'kendilik kaygısı' yaşamaktır. Bu kaygıyı yalnızca yaşayarak değil aynı zamanda yaratarak yansıtmak zorunda olan sanatçılar, yaşamını, kendiliğini, hakikatle olan ilişkisini ve 'epistemik, etik, estetik, dini varoluşu'nu yapıp eylediği 'kendilik nesnesi' aracılığıyla aktarmaktadır. Bu kapsamda çağdaş sanatta kendilik kaygısı taşıyan sanatçı öznelere odaklanmak ve kendilik nesnesi olan sanat yapıtlarını incelemek amaçlanmıştır. Yöntem: Tez konusu nitel araştırma yöntemine dayalı, betimsel araştırma amaçlı bir çalışma olarak geliştirilmiştir. 'Kendilik kaygısı' hakkında multi disipliner literatür taramaları yapılarak elde edilmiş verilerin sanat alanındaki yansımaları sentezlenerek, teorik ve pratik yorumlamalar yapılmıştır. Bulgular: Sanat hakikatin işe koyulduğu tarihsel süreç olarak kişiyi dünyaya açan ve özgürleştiren bir ifade aracıdır. Sanat-etik bağlamıyla sanatın nihai gayesine ulaşmaya çalışan sanatçıların yer yer parrhesiatik duruş sergileyerek, kendilik tekniklerini kullanarak, yaşamın sanat eseri gibi inşa edilmesine destek vererek yeni ve farklı bir sanat biçimi oluşturdukları, 'sanatsal hakikatle' biricikliği sağladıkları tespit edilmiştir. Sonuç: Lacan'ın ayna evresinde ötekini tanımayla başlayan öznelleşme süreci, Kohut'un benliğe uygun nesnelerin tanımlanması ile devam ederken, kendi için kaygı duyan birey kendilik tekniklerini kullanmaktadır. Bulunduğu konumu keşfeden, hayatla ilişkisini sanata yansıtan sanatçı, böylelikle estetik doyum ve duygulanımın en üst düzeyini ifade eden kendini gerçekleştirmeye kadar varabilmektedir. Çağdaş sanatçılar, Alkibiades'in de bahsettiği gibi "kendiyle ilgilenilen sanatı" tüm çeşitliliği ve özgünlüğüyle görünür kılmıştır. Anahtar Kelimeler: kendilik kaygısı, kendilik nesnesi, parrhesia, yaşam sanatı, çağdaş sanat