Yabrud'da (Kalamun - Suriye) Roma Ve Erken Hıristiyanlık Dönemi Mimarisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Arkeoloji, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Afraa Rajab
Danışman: Korkmaz Meral
Özet:Suriye tarih boyunca stratejik bir coğrafi konuma sahip olmasıyla öne çıkmıştır. Bu durum, önemli tarihi medeniyetlerle olan ilişkisini güçlendirmiştir: Kuzeyde Anadolu medeniyeti, doğuda Mezopotamya ve Pers medeniyetleri, batıda Akdeniz, güneyde Arap Yarımadası ve Nil Vadisi. Tüm bunlar, Suriye'yi antik dünyanın en önemli medeniyetleriyle bağlantı noktası haline getirmiştir. Araştırma konusunun coğrafi bölgesi: Yabrud şehri, Şam'ın yaklaşık 80 km kuzeybatısında yer alan ve Lübnan'ın doğu dağlarının son uzantısı olarak kabul edilen Kalmun bölgesinde bulunmaktadır. Yabrud'un tarihi çevresi: Yabrud, tarih sahnesinde önemli bir yer tutmakta olup, eski taş devri insanının yerleştiği en önemli bölgelerden biri olarak geniş bir üne sahiptir. Yabrud'un eski insanı tarafından kullanılan taş aletler, o dönemler arasında karşılaştırma ve araştırma için bir örnek teşkil etmektedir. Ayrıca, arkeolojik kazılar sayesinde, kalkolitik ve bronz çağlarına ait önemli insan yerleşimlerine de ulaşılmıştır. Kalmun bölgesi, klasik dönemlerde (Roma öncesi, Roma dönemi, erken Hristiyanlık dönemi ve Bizans dönemi) ve İslam döneminin tüm aşamalarında belirgin bir rol oynamıştır. Araştırmanın ana konusu, erken Hristiyanlık dönemidir; bu dönem, Kalmun bölgesinin, özellikle Yabrud'un, önemli tarihi kalıntılara sahip olduğu en önemli aşamalardan biridir. Bu kalıntılar hala varlığını sürdürmekte ve arkeolojik ekipler veya araştırmacılar tarafından yeterince ilgi görmemiştir. Bu durum, erken Hristiyanlığın yayılma aşamalarını aydınlatma potansiyeline sahip olduğu için önemlidir. Bu tarihsel dönem, Roma döneminin sona erip Bizans İmparatorluğu'nun kurulmasıyla sonuçlanan önemli bir dönüşüm yaşanmıştır. Yabrud'daki kalıntılar büyük bir öneme sahiptir çünkü büyük ölçüde sağlam kalmışlardır ve erken Hristiyanlık döneminin en önemli aşamalarını aydınlatmak için araştırma malzemesi oluşturmaktadır. Kalıntılar, Yabrud'un ana yolunun kenarında özenle oyulmuş farklı şekillerdeki büyük mezarlardan oluşmaktadır. Her mezar, içinde birden fazla tabut barındırmaktadır. Görünüşe göre bazı mezarlar, arka yüzlerinde eski Yunan veya Latin dilinde yazılar ve resimlerle süslenmiştir. Ayrıca, Roma dönemine ait kalıntılara da değinilecektir; bunlar arasında bir tepe üzerinde yer alan iki büyük tapın kalıntısı ve tepenin altında inşa edilmiş diğer bir tapınak yer almaktadır. Ayrıca, Roma dönemine tarihlenebilen bazı mezarlar da bulunmaktadır. Bu durum, araştırma konusunun (mezarlar) farklı dönemlerden geçtiği inancını pekiştirmektedir: Roma dönemi, erken Hristiyanlık dönemi ve Bizans dönemi. Tüm bunlar, mezarların sistematik çalışması ve bölgedeki keşfedilmiş ve incelenmiş mezarlarla karşılaştırılmasıyla netlik kazanacaktır. Diğer yandan, Bizans dönemine ait kalıntılar arasında yer alan kiliseler gibi önemli yapılar da ele alınacaktır. Anahtar Kelimeler: Suriye, Yabrud, Kalamun, tapınak, Kaya mezarı, Kilise