Fen bilimleri dersinin öğretiminde solomon araştırma deseninin işbirlikli öğrenme modeline uygulanmasının etkililiğinin incelenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FULYA ZORLU

Danışman: Fatih Sezek

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Çalışmanın amacı, Fen Bilimleri dersinde Solomon araştırma deseniyle Birlikte Öğrenme Yöntemi (BÖ) ve Grup Araştırması Yöntemi (GA)'nin bir ve iki kez uygulanmasının etkililiğini incelemektir. Çalışmada karma araştırma yöntemlerinden çeşitleme yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın deseni, Solomon araştırma desenidir. Çalışmanın örneklemini, Erzurum ilinde Milli Eğitim Bakanlığına (MEB) bağlı iki ortaokulda altıncı, yedinci ve sekizinci sınıfta öğrenim gören öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırmanın uygulama süreci iki yıl boyunca gerçekleştirilmiştir. Uygulamanın ilk yılı "Madde ve Isı" ve "Maddenin Yapısı ve Özellikleri" ünitelerinde MEB'e bağlı iki ortaokulun altı ve yedinci sınıflarında, ikinci yılı ise "Maddenin Yapısı ve Özellikleri" ve "Maddenin Halleri ve Isı" ünitelerinde aynı öğrencilerin bir üst sınıfa geçtiği yedinci ve sekizinci sınıflarda yürütülmüştür. Uygulamanın ikinci yılında yedinci ve sekizinci sınıflarda öğrenim gören ve araştırmaya önceki yıl katılmamış birer sınıf daha ilave edilmiştir. İlk yıl deney gruplarını oluşturan altıncı sınıflara Birlikte Öğrenme Yöntemi (BÖ), yedinci sınıflara Grup Araştırması Yöntemi (GA) uygulanmıştır. Ertesi yıl da aynı öğrencilere, modelin aynı yöntemlerinin uygulanmasına devam edilmiştir. Kontrol gruplarında ise dersler uygulanmakta olan ortaokul Fen Bilimleri öğretim programı temele alınarak yürütülmüştür. Veri toplama araçları olarak ''Fen ve Teknoloji dersi Ön Bilgi Testleri (AS-ÖBT, YS-ÖBT ve SS-ÖBT), Bilimsel Süreç Beceri Testleri (AS-BSBT, YS-BSBT, SS-BSBT), Akademik Başarı Testleri (AS-ABT, YS-ABT, SS-ABT) ve İşbirlikli Öğrenme Modeli Yöntem Görüş Ölçekleri (GAGÖ ve BÖGÖ)'' kullanılmıştır. Uygulamada elde edilen verilerin parametrik olmayan istatistik analizleri yapılmıştır. İşbirlikli Öğrenme Modeli Yöntem Görüş Ölçekleri (GAGÖ ve BÖGÖ)'nden elde edilen veriler betimsel olarak analiz edildikten sonra, verilere ayrıca Kay-Kare analizi yapılmıştır. Öğretmenlerden elde edilen görüşlere ise içerik analizi yapılmıştır. Çalışmanın sonucunda; uygulamanın ilk yılında altıncı sınıfta "Madde ve Isı" ünitesinde BÖ, yedinci sınıf "Maddenin Yapısı ve Özellikleri" ünitesinde GA uygulamalarının öğrencilerin akademik başarılarına olumlu yönde katkı sağladığı belirlenmiştir. Uygulamanın ikinci yılında ise yedinci sınıfta "Maddenin Yapısı ve Özellikleri" ünitesinde BÖ, sekizinci sınıfta "Maddenin Halleri ve Isı" ünitesinde de GA uygulamalarının öğrencilerin akademik başarılarına olumlu yönde katkı sağladığı tespit edilmiştir. BÖ ile GA uygulamalarının iki kez yapılmasının da öğrencilerin akademik başarılarının ve bilimsel süreç becerilerinin gelişimine son derece yararlı olduğu ortaya çıkmıştır. Ayrıca deney gruplarında iki kez gerçekleştirilen uygulamaların, öğrencilerde işbirlikli öğrenme modeline ait olan özelliklerin gelişmesine olumlu katkıları olduğu belirlenmiştir. Bu sonuçlar öğretmenlerin görüşleri ile de desteklenmiştir.