GÖKKUŞAĞI ALABALIĞI (Oncorhynchus mykiss)'NDA THİAMETHOXAM KAYNAKLI HEMATOTOKSİSİTE, OKSİDATİF STRES VE İMMÜNOTOKSİSİTEYE KARŞI ULEXİTİN MODÜLATÖR ROLÜ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Su Ürünleri Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞE GÜNAY
Danışman: Arzu Uçar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Günümüzde farklı insektisitlerle su ortamının kontaminasyonu, su ekosisteminde önemli bir endişe kaynağıdır. Bu nedenle, kurgulanan çalışmada, Gökkuşağı alabalığı (Oncorhynchus mykiss)'nda olumsuz etkileri üzerine sınırlı bilgi bulunan Thiamethoxam (TMX) üzerine yoğunlaşılarak LC50 değeri ve kan dokusunda hematotoksisite, oksidatif durum, sitotoksisite, DNA hasarı ve apoptotik durum göstergeleri üzerinde etkileri araştırılmıştır. Bununla birlikte TMX aracılı toksisitenin bertarafında Üleksit (UX) takviyesinin antitoksik potansiyeli belirlenmiştir. Yöntem: Çalışmada ortalama ağırlıkları 20±3 gr olan 380 adet O mykiss kullanıldı. Bu balıklardan 140 tanesi ile 7 konsantrasyon (100, 125, 150, 175, 200, 225, 250) x 2 tekerrürlü çalışılarak LC50 değeri belirlenmiştir. Diğer 240 balık ile oluşturulan deneme düzeni 4 grup [kontrol grubu (TMX ve/veya UX uygulanmayan), TMX (0,36 mg/l), TMX+UX (0,36 mg/l + 18,75 mg/l), UX (18,75 mg/l)] şeklinde oluşturulmuştur. Akut deneme periyodu sonunda kontrol ve uygulama gruplarından örneklenen balıklardan kan alınmış, hematolojik analizler, oksidatif stres parametreleri, inflamasyon, DNA hasarı ve apoptoz analizleri uygun biyomarkerlar ile belirlenmişir. Bulgular: TMX için belirlenen LC5096 değeri 0,73 olarak belirlenmiştir. Hematoloji profili, TMX uygulaması sonucunda RBC, Hgb ve Hct değerleri kontrol grubuna göre zamansal olarak düşüş göstermiş, MCV, MCH ve MCHC değerlerinde ise artışlar belirlenmiştir. UX' in ortama ilave edilmesiyle hematolojik parametrelerde inhibisyon/indüksiyonun yavaşlatıldığı tespit edilmiştir. Deneme süresince (48. ve 96. saatte ) TMX' in kortizol seviyesini indüklediği, UX takviyesinin ise bu indüklemeyi 48. saatte yavaşlattığı kaydedilmiştir. TMX uygulamasının antioksidan enzim (SOD, CAT, GPx, GSH) aktivitelerinin önemli ölçüde inhibisyona uğradığı, ROS'un stimülasyonu sonucunda MDA ve MPO değerleri arttığı belirlenen diğer önemli değişimler arasındadır (p<0.05). Ortama ilave edilen UX' in ise antioksidanlar lehine aktivite gösterdiği, MDA ve MPO seviyelerini inhibe etmeye çalıştığı belirlenmiştir. İnflamasyon parmetrelerinden Nrf-2, uygulama ve kontrol grupları karşılaştırıldığında zamana bağlı olarak inhibisyona uğrattığı, IL-6, TNF-α, DNA hasarı ve apoptozu indüklendiği ve UX' in bu durumu baskıladığı belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar istatistik açıdan anlamlı olarak değerlendirilmiştir (p<0.05). Sonuç: Gökkuşağı alabalıklarında TMX için LC 50 değeri belirlenmiş ve TMX aracılı biyokimyasal (oksidatif, apoptotik ve inflamatuar) belirteçlerdeki değişimlerde UX uygulamasının toksik tablonun modülasyonunda etkili olduğu ve pestisit kaynaklı toksisitelerde umut verici bir törepatik ajan olarak avantajlı olabileceği sonucuna varılmıştır.