Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanılı erişkinlerde yeme farkındalığı, duygusal dayanıklılık, benlik saygısı ve çocukluk travmalarının ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CEREN ÖZAĞAÇHANLI
Danışman: Serap Sarı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı DEHB'li ve sağlıklı erişkin bireylerin sosyodemografik ve klinik özelliklerini, yeme farkındalığını, duygusal dayanıklılığını, benlik saygısını ve çocukluk çağı travmalarını karşılaştırmaktır. Ayrıca DEHB'li erişkinlerin yeme farkındalığı, duygusal dayanıklılığı, benlik saygısı düzeyleri ve çocuk çağı travmalarının birbirleriyle ilişkisinin incelemektir. Yöntem: Çalışmaya 81 sağlıklı kontrol ve komorbid hastalığı olmayan 81 DEHB (Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu) tanılı hasta 81 hasta alındı. Katılımcılara, sosyodemografik klinik veri formu, DSM-5 Bozuklukları için Yapılandırılmış Klinik Görüşme (SCID-5), Erişkin Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Kendi Bildirim Ölçeği, (ASRS), Barrat Dürtüsellik Ölçeği (BDÖ), Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği (RBSÖ), Çocukluk Çağı Travma Ölçeği -Kısa Form (ÇÇTÖ-28), Yeme Farkındalığı Ölçeği (YFÖ-30), Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği (PDÖ), Hamilton Depresyon Ölçeği (HAM-D) uygulandı ve tüm katılımcılardan onam alındı. Ölçek sonuçları ve klinik veriler SPSS v25.0 ile analiz edildi. Bulgular: Çalışmamızda hastaların dürtüselliği, benlik saygısı ve çocukluk çağı travmaları anlamlı olarak kontrol grubundan yüksek bulunurken yeme farkındalığı ve duygusal dayanıklılığı anlamlı olarak kontrol grubundan düşük bulunmuştur. Hastaların yeme farkındalığı ve dürtüselliği arasında negatif yönlü, duygusal dayanıklılığıyla ise pozitif yönlü bir ilişki bulunmuştur. Hastaların duygusal dayanıklılığı ile benlik saygısı, çocukluk çağı travmaları ve dürtüselliği arasında negatif yönlü bir ilişki bulunmuştur. Regresyon analizlerinde ise yüksek yeme farkındalığı, DEHB tanısının yokluğu ile bağımsız olarak ilişkili bulunmuştur. Düşük benlik saygısı DEHB tanısı varlığı ile bağımsız olarak ilişkili bulunmuştur. DEHB belirtilerinin farkında olma durumu ile düşük duygusal dayanıklılık, düşük benlik saygısı bağımsız olarak ilişkili bulunmuştur. Sonuç: Sonuçlar kontrol grubu ile DEHB grubu arasında benlik saygısı, duygusal dayanıklılık, yeme farkındalığı ve çocukluk çağı travmaları arasında farklılıklar olduğunu ortaya koymuştur. Regresyon analizi sonuçları ise DEHB ve diğer değişkenlerle ilgili olabilecek faktörleri ortaya koymuştur. Sonuçlarımızın gelecekte yapılacak daha büyük örneklemli ve uzunlamasına çalışmalara katkı sağlayacağını düşünüyoruz. Anahtar Kelimeler: erişkin DEHB, yeme farkındalığı, duygusal dayanıklılık, benlik saygısı ve çocukluk çağı travmaları