2023-2027 yılları arasında koyun eti üretim eğilimleri: Önde gelen ülkeler ve Türkiye için arıma analizi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLSÜM DEMİR
Danışman: Ahmet Semih Uzundumlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Gıda ve Tarım Örgütü (GTÖ) verilerini kullanarak Dünya, Lider ülkeler ve Türkiye'nin 2023-2027 yılları koyun eti üretim tahminleri yapmak çalışmanın amacını oluşturmuştur. Yöntem: 1961-2022 yılları arası 62 yıllık koyun eti verilerinden yararlanılarak 2023-2027 dönemi Dünya, Lider ülkeler ve Türkiye'nin üretim miktarları SAS istatistik programında ARIMA zaman serisi modelleri kullanılarak tahmin edilmiştir. Bulgular: 1961 yılında dünya genelinde yaklaşık 4,93 milyon ton koyun eti üretilmiştir. Bu üretim miktarı 1980 yılına gelindiğinde 5,64 milyon ton düzeyine yükselmiştir. 2022 yılındaki küresel koyun eti üretimi ise 10,27 milyon ton olarak gerçekleşmiştir. Mevcut eğilimler doğrultusunda 2027 yılı için küresel koyun eti üretiminin yaklaşık 10,72 milyon ton olacağı öngörülmektedir. Ayrıca 2018-2022 yılları için tahmin ile gerçekleşen değerler arasındaki sapma oranı Dünya'da-%1,21 olup, Çin'de -%1,07, Hindistan'da -%2,68, Avusturalya'da -%1,00, Türkiye'de -%11,02, Yeni Zelanda'da %0,91, Cezayir'de %0,33, İngiltere'de %0,75, Sudan'da %1,02, Pakistan'da %0,37 ve İran'da %5,64 olarak tespit edilmiştir. Sonuçlar: Elde edilen sonuçlara göre dünya genelindeki üretimin 2023–2027 döneminde 11,36 milyon tondan 12,02 milyon tona yükseleceği öngörülmektedir. Aynı dönemde Çin'in üretimi 2,86 milyon tondan 3,07 milyon tona, Hindistan'ın üretimi ise 1,13 milyon tondan 1,51 milyon tona yükselecektir. Avustralya'da üretim düzeyi 0,71–0,72 milyon ton aralığında sabit kalırken, Türkiye'de üretimin 0,50 milyon tondan 0,52 milyon tona yükseleceği anlaşılmaktadır. Yeni Zelanda'nın üretiminin 0,44 milyon ton düzeyinde durağan seyredeceği; Cezayir'de 0,35 milyon tondan 0,37 milyon tona, Sudan'da 0,27 milyon tondan 0,28 milyon tona, Pakistan'da ise 0,25 milyon tondan 0,27 milyon tona çıkacağı öngörülmüştür. İran'da ise üretimin 0,26 milyon tondan 0,24 milyon tona geriledikten sonra 0,25 milyon ton civarına yeniden yükseleceği tahmin edilmektedir. Ülkelerin üretim artışını sürdürülebilir kılmak için verimlilik odaklı modern tekniklere yatırım yapması, iklim risklerine uyum sağlaması ve tedarik zinciri verimliliğini artıracak yapısal iyileştirmelere yönelmesi gerekmektedir.