Bipolar Bozukluğu Olan Hastalarda Çocukluk Çağı Travmalarının, Zihin Kuramı ve Aleksitimi İle İlişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Uğur Takım
Danışman: Serap Sarı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmamızda, bipolar bozukluğu (BB) olan remisyon dönemindeki hastalarda çocukluk çağı travmaları(ÇÇT), aleksitimi ve zihin kuramı yetilerinin sağlıklı popülasyonla karşılaştırılması, çocukluk çağı travmaları, aleksitimi ve zihin kuramı ilişkisinin tespiti ve BB'nin klinik özellikleri ile ilişkisinin incelenmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza, çalışma ölçütlerini karşılayan ve kliniğimizde takip edilmekte olan 50 bipolar bozukluk hastası ile yaş, cinsiyet ve eğitim durumu açısından eşleştirilmiş 50 sağlıklı gönüllü olmak üzere toplamda 100 kişi dahil edildi. Araştırmaya gönüllü olarak katılmayı kabul eden katılımcıların sosyodemografik verilerinin alınmasının ardından, Young Mani Değerlendirme Ölçeği (YMDÖ) ve Hamilton Depresyon Değerlendirme Ölçeği (HDDÖ), Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği (ÇÇTÖ), Dokuz Eylül Zihin Kuramı Ölçeği (DEZİKÖ), Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ) uygulandı. Bulgular: BB grubunda ÇÇTÖ-toplam skoru ve alt ölçek skorlarının tamamı sağlıklı gruba göre anlamlı ölçüde yüksek saptandı. Hastaların ÇÇT genel oranı % 64 olarak bulundu. ÇÇT içinde en sık görülen % 64 ile fiziksel ihmal, % 52'sinde duygusal istismar, %40'ında duygusal ihmal, %36'sında fiziksel istismar, en az görülen ise %26 oranıyla cinsel istismardı. BB grubunda TAÖ-Toplam skoru ve alt alt ölçek skorlarının tamamı sağlıklı gruba göre anlamlı ölçüde yüksek saptandı. BB grubundaki aleksitimik bireylerin yüzdesi sağlıklı gruptan anlamlı derecede fazla bulundu. Gruplar, DEZİKÖ toplam skoru, 1. düzey yanlış inanç, 2. düzey yanlış inanç, ironi/ima kavrama, metafor kavrama, pot kırma puanları açısından kıyaslandığında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptandı. Çocukken aile dışından biri tarafından psikolojik şiddete maruz kalanların bipolar bozukluk riskinin maruz kalmayanlara göre yaklaşık 7 kat daha fazla olduğu; fiziksel saldırıya maruz kalanların bipolar bozukluk riskinin, kalmayanlara göre yaklaşık 7 kat daha fazla olduğu tespit edildi. Çocukken aile bireyleri dışındakilerin neden olduğu fiziksel saldırıya tanık olanların bipolar bozukluk riski olmayanlara göre 17 kat daha fazla olduğu saptandı. Çocukken aile içi siddete tanık olanların bipolar bozukluk riskinin olmayanlara göre yaklaşık 7,5 kat daha fazla olduğu bulundu. 1.derece yakınlarda psikiyatrik hastalık öyküsü olanların bipolar bozukluk riskinin olmayanlara göre yaklaşık 10 kat daha fazla olduğu, 1.derece yakınlarda bipolar bozukluk olanların bipolar bozukluk riskinin olmayanlara göre yaklaşık 11 kat daha fazla olduğu bulundu. Sonuç: Sonuç olarak, bipolar bozukluk hastalarının sağlıklı kontrolle göre daha fazla çocukluk çağı travmaları yaşadıkları, remisyon döneminde olmalarına rağmen daha düşük zihin kuramı yetilerine sahip oldukları ve aleksitimik özelliklerinin daha belirgin olduğu saptandı. Bu durum bipolar bozukluğun doğasının çok yönlülüğü ve genetik-çevre etkileşiminin bütüncül değerlendirilmesi açısından daha büyük örneklemli çalışmalara kapı aralamaktadır. Anahtar Kelimeler: bipolar bozukluk, çocukluk çağı travması, zihin kuramı, aleksitimi