Diamonyum hidrojen fosfat çözeltilsinde borojipsin çözünme kinetiği, optimizasyonu ve komplex gübre üretim
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kimya Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAVVA MUMCU ŞİMŞEK
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Ayşe Vildan Beşe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, Eti Maden İşletmeleri Emet Bor ve Asit Fabrikası'ndan temin edilen borojipsin diamonyum hidrojen fosfat çözeltilerinde çözünmesinin kinetiği ve optimizasyonu incelenmiştir. Ayrıca, borojipten amonyum sülfat gübresi üretimi araştırılmıştır. Çalışmanın ilk kısmında, borojipsin diamonyum hidrojen fosfat çözeltisindeki çözünme kinetiği kesikli bir reaktörde incelenmiştir. Elde edilen deneysel veriler, homojen ve hetorojen reaksiyon modelleri kullanılarak analiz edilmiştir. Çözünmenin kinetiğinin birinci mertebe yalancı homojen reaksiyon modeline uyduğu belirlenmiş ve aktivasyon enerjisi 42,29 kJ/mol olarak hesaplanmıştır. İncelenen parametrelere bağlı olarak hız ifadesi aşağıdaki modelle ifade edilmiştir: -ln(1-X)= 223,63. (CA) 0,911. (K/S)-0,7689. (K.H) 0,6212. e-5086,2/T t Çalışmanın ikinci kısımda, borojipsin diamonyum hidrojen fosfat çözeltisindeki çözündürülmesinin optimum koşulları Taguchi yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Borojipsin çözünmesinin optimum koşulları: reaksiyon sıcaklığı: 50°C, katı/sıvı oranı: 0,1 g.mL-1, diamonyum hidrojen fosfat çözelti konsantrasyonu: 2,5 M, reaksiyon süresi 40 dk. olarak belirlenmiştir. Belirlenmiş optimum koşullarda borojipsin %92,57'si çözündürülmüştür. Son aşamada, borojips ve diamonyum hidrojen fosfat, farklı mol oranlarında karıştırılmış ve amonyum sülfat gübresi üretilmiştir. Elde edilen gübrenin kimyasal analizleri UV spektrofotometresi ve ICP-MS cihazları ile yapılmıştır.