27 Mayıs 1960 Askeri Darbesinde ordu üniversite ilişkisi ve bunun eğitime yansımalarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ali Eren Kahraman
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Elif AKTAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Üniversitelerin toplumu dönüştüren ve geliştiren bir kurum olarak ortaya çıkışları büyük oranda Orta Çağ'ın sonlarından itibarendir. Üniversitelerin kuruldukları ilk dönemden itibaren siyasal iktidar ve iktidara namzet güç odakları ile en önemli problemleri özerklik meselesi olmuştur. Üniversiteler, dönem dönem özerkliklerini tehdit eden iktidarlara karşı muhalif siyasi güçler ile birlik olup, iktidarın etkinliğini kırmak ve bu sayede özerkliğini korumak adına ortak mücadelenin içinde yer almaktan çekinmemişlerdir. Dünyadaki örneklerine benzer bir tavır Türkiye'de, 27 Mayıs Askeri Darbesi döneminde de yaşanmıştır. Bu çalışmanın amacı, Cumhuriyetin ilanıyla birlikte yavaş yavaş oluşumunu tamamlayan üniversitelerin karşılaştığı özerklik sorunu ile bağlantılı olarak yaşanan, tek parti dönemi ve 1950-1960 yılları arasını kapsayan Demokrat Parti hükümetleri döneminde üniversitelerin iktidar, muhalefet ve ordu ile olan ilişkilerini tüm yönleriyle araştırarak ortaya çıkarmaktır. Araştırmada, betimsel araştırma modellerinden tarama modeli uygulanarak gerekli verilere ulaşılmıştır. Dönemin Demokrat Parti, üniversite ve ordu faaliyetlerine ilişkin, alan çalışmaları, arşiv belgeleri, TBMM zabıtları, gazeteler, dergiler ve hatıratlar incelenmiş olup, toplanan verilerin içerik çözümlemeleri sonucunda elde edilen bilgiler sunulmuştur. Demokrat Parti'nin kuruluşunu ve iktidara gelişini demokrasinin gelişmesi açısından destekleyen üniversiteler, antidemokratik gördükleri hükümet uygulamaları üzerine iktidardan uzaklaşmaya ve muhalefet saflarında yer almaya başlamışlardır. Üniversite öğrencileri ve öğretim üyelerinin kendilerine biçtikleri; Cumhuriyet rejiminin topluma benimsetilmesi ve yeni milliyetçi değerlerin savunulması görevi, onları hükümetin icraatlarını benimsemeyen, rejim bekçiliği görevini üstlenmiş ordu mensuplarıyla aynı amaç etrafında birleştirmiştir. 27 Mayıs Askeri Darbesi'ni gerçekleştiren ordu mensupları üniversite öğretim üyeleri ve öğrencilerinden önemli destek görmüştür.