Erzurum yöresi halk ozanlarının kullandıkları tezene tavırlarının tespiti ve bağlama eğitiminde kullanılabilirliği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Güzel Sanatlar Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HALİL EREN AY
Danışman: Murat Kamil İnanıcı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Erzurum yöresi halk ozanlarının kullandıkları tezene tavırlarının tespiti ve bağlama eğitiminde kullanılabilirliğini belirlemek amacıyla yapılan bu çalışmada, Erzurum yöresi halk ozanlarının kullandıkları tezene tavırları tespit edilmiş ve tespit edilen bu tezene tavırlarının bağlama eğitiminde kullanılabilirliği incelenmiştir. Yöntem: Araştırmada yöntem olarak, nitel araştırma desenlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırma sürecinde ilk olarak, Erzurum yöresi halk ozanlarının kullandıkları tezene tavırlarının hangileri olduğunun tespitine yönelik ilgili görsel, işitsel ve yazılı kayıtlar incelenmiştir. Ayrıca, Erzurumlu üç halk ozanından, ozanlık geleneğinde kullanılan tezene tavırlarını bünyesinde barındıran eserleri seslendirmeleri istenmiş, bu seslendirmeler görüntülü olarak kayıt altına alınarak çözümlemeler yapılmıştır. Araştırmanın ikinci boyutunda, araştırmacı tarafından tespit edilen ve notaya alınan Erzurum yöresi halk ozanları tarafından kullanılan tezene tavırlarının ritmik, melodik, kullanılan tel grubu ve tezene yönleri açısından doğru olarak notaya alınıp alınmadığının kontrolü için alan uzmanlarından oluşan bağlama eğitimcilerinin görüşlerine başvurulmuştur. Araştırmanın üçüncü boyutunda ise tespit edilen tezene tavırlarının eğitimde kullanılabilirliğine yönelik olarak bağlama eğitimcileri ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Bulgular: Araştırmanın, Erzurum yöresi halk ozanlarının kullandıkları tezene tavırlarının hangileri olduğu sorusuna yönelik olarak; halk ozanlarının "Yıldızeli" tezene tavrını kullandıkları bulgusuna ulaşılmıştır. Erzurum yöresi halk ozanlarının bağlamada kullandıkları tezene tavırlarının bağlama öğretiminde eğitim materyali olarak kullanımına yönelik ise; alan uzmanı akademisyenlerin görüşleri "Kullanılabilirlik", "Öğretime Katkı", "Kültürel Aktarıma Katkı" olmak üzere üç tema altında ele alınarak incelenmiş ve bu kullanımın "Bağlama seslendirme tekniklerinin geliştirilme sürecine katkı" ve "Bağlamanın geleneksel seslendirme tekniklerinin aktarımına katkı" sağlayacağı yönünde bulgular elde edilmiştir. "Öğretime Katkı" teması altında bu kullanımın, "Bilinmeyen çeşitli tezene tavırlarının öğrenimi ve yaygınlaşmasına katkı, "Yenilikçi ve faydalı bir dağarın oluşmasına katkı" ve "Özgün tezene tavırlarının Bağlama sağ el tekniklerine sağlayacağı katkı" sağlayacağı yönünde bulgular elde edilmiştir. "Kültürel Aktarıma Katkı" teması altında incelenen uzman görüşlerine dayalı olarak ise "Kültürel öğelerin unutulmamasına yönelik katkı" ve "Gizli kalmış çeşitli çalım tekniklerinin aktarımına katkı" sağlayacağı yönünde bulgular elde edilmiştir. Sonuçlar: Araştırma sonucunda, Erzurum yöresi halk ozanlarının kullandıkları tezene tavırlarının tespitine yönelik olarak; halk ozanlarının "Yıldızeli" tezene tavrını kullandıkları sonucuna ulaşılmıştır. Erzurum yöresi halk ozanlarının bağlamada kullandıkları tezene tavırlarının bağlama öğretiminde eğitim materyali olarak kullanımına yönelik ise; bu kullanımın "Bağlama seslendirme tekniklerinin geliştirilme sürecine katkı", "Bağlamanın geleneksel seslendirme tekniklerinin aktarımına katkı", "Yenilikçi ve faydalı bir dağarın oluşmasına katkı", "Özgün tezene tavırlarının Bağlama sağ el tekniklerine sağlayacağı katkı", "Kültürel öğelerin unutulmamasına yönelik katkı" ve "Gizli kalmış çeşitli çalım tekniklerinin aktarımına katkı" gibi çeşitli yararlar sağlayacağı sonucuna ulaşılmıştır.