Türk Siyasal Yaşamında Referandum Süreçleri ve Yazılı Basın: Siyasal Bilgilenme ve Siyasal Katılım Bağlamında Türk Yazılı Basınının Referandum Süreçlerine Yaklaşımı
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Halkla İlişkiler ve Tanıtım Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATMA AKAR
Danışman: Fatma Geçikli
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Geçmişten günümüze değin tüm siyasal sistemlerde kitle iletişim araçları önemli bir figür olmuşlardır. Siyasi yönetimin yapısına göre şekil alarak bazen bir araç olarak kullanılmışlar, bazen de demokratik sistemin oluşmasında önemli bir rol oynamışlardır. Otoriter ve Totaliter sistemlerde daha çok otoritenin ideolojisini ve fikirlerini halka benimsetmede bir araç olarak kullanılırken, demokratik sistemlerde ise siyasi otoritenin denetlenmesinde, halkın istek ve beklentilerinin iktidara ulaştırılmasında önemli bir rol oynamaktadırlar. Yine demokratik sistemlerde, kitle iletişim araçları geniş kitlelere hitap etmelerinden, çekici ve inandırıcı bir güce sahip olmalarından dolayı siyasilerin kendilerini ve fikirlerini halka anlatmalarında çok önemli roller üstlenmektedirler. Çalışmada Türkiye'de 1961 yılından günümüze kadar gerçekleştirilen yedi referandum sürecine Türk yazılı basınının yaklaşımı ve bu yaklaşımın siyasal bilgilenmeye ve siyasal katılıma katkısı ele alınmıştır. Demokrasinin en önemli araçlarından biri olan referandumlar, siyasi otoritenin meşruiyetinin sağlanmasında önemli bir araç olarak kullanılmaktadır. Şöyle ki siyasi yönetim kendi başına karar almaktan çekindiği ülkenin geleceğini ilgilendiren konularda ya da önemli Anayasa değişikliklerinde referanduma gitmeyi tercih etmektedir. Geçmişte siyasi iktidarlar tarafından başvurulan referandumlara günümüzde daha sık başvurulur hale gelinmiştir. Örneğin Türkiye'de 2000 ile 2017 yılları arasında üç referandum gerçekleşmiştir. Mevcut çalışmada Türk Yazılı Basınının referandum süreçlerine yaklaşımını belirlemek için derlem olarak seçilen Hürriyet, Cumhuriyet ve Milliyet gazetelerinde referandumlarla ilgili 1781 haber yayınlanmıştır. Haber sayısının fazlalığı gazetelerin referandum dönemlerine büyük ilgi gösterdiklerini kanıtlamaktadır. Dönemin koşullarına ve sayfa sayısına göre bu haber sayısı her dönemde farklılık arz etmektedir. Gazeteler geçmişte olduğu gibi günümüzde de siyasal bilgilenmede hala en önemli araç olarak görülmektedir. Ayrıca gazetelerin siyasal katılımı arttırmada da etkili olduğu görülmektedir. Şöyle ki Türkiye'de en az haberin (doksan altı haber) yayınlandığı ve yine en az katılımın (yüzde 67,5) olduğu referandum 2007 referandumudur. Buradan hareketle yazılı basının siyasal bilgilenmede ve siyasal katılımda önemli bir rol oynadığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Siyasi Yönetim Biçimleri, Demokrasi, Kitle İletişim Araçları, Yazılı Basın, Referandum