Mardin-Mazıdağı fosfat kayası ile baca gazı desülfürizasyonunda elde edilen ürünün zenginleştirilmesi ve sülfürik asitte çözünürlüğünün incelenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kimya Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2008

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Melike SINIRKAYA

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Abdulkadir ÖZER

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, Mardin-Mazıdağı fosfat kayasının akışkan yatakta baca gazı bileşimine benzer model bir gaz karışımı (%0-20 CO2, %0,3 SO2, %4 O2 ve geri kalanı N2) ile eş zamanlı kalsinasyon ve sülfatlanma üzerine sıcaklık, CO2 konsantrasyonu ve tane boyutunun etkisi incelendi. Sıcaklığın artışı ile hem kalsinasyon hem de sülfatlanmada artış gözlendi. CO2 konsantrasyonunun artışı ile kalsinasyonda azalma görülmesine rağmen sülfatlanmada artmalar meydana geldi. Daha sonra fosfat kayasının P2O5'ce zenginleştirilmesi akışkan yatakta sülfatlanan, sülfatlanma sonrası kül fırınında tam kalsine edilen ve sülfatlanma sonrası serbest CaO'in su içerisinde Ca(OH)2 olarak uzaklaştırılması ile elde edilen örneklerde incelendi. Ham fosfat kayasında %23,27 olan P2O5 bu işlemler sonucunda %35'e kadar zenginleştirildi. Son aşamada ise ham ve sülfatlanmış örneklerin H2SO4'de çözünürlüğü üzerine sıcaklık ve H2SO4 konsantrasyonunun etkisi incelendi. Sonuçta, her iki parametrenin artışı ile çözünmenin arttığı gözlendi. Ham fosfat kayasının çözünmesi esnasında belirli bir süreden sonra reaksiyonun durduğu görülmektedir. Fakat sülfatlı örneklerin çözünmesinde reaksiyon hızlarının başlangıçta ham örneğe göre daha yavaş olmasına rağmen ilerleyen sürelerde reaksiyonun devam ettiği tespit edildi.