KARASU NEHRİ BALIKLARINDAN Chondrostoma regium’UN MORFOLOJİK VE KARYOTİPİK ÖZELLİKLERİ

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Fakültesi, Moleküler Biyoloji ve Genetik, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Büşra Yamaç

Danışman: Turgay Şişman

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Sitotaksonomik çalışmalara göre balık türlerinin çok az bir kısmının (%11) karyotipi tanımlanmıştır. Benzer durum Ülkemiz Tatlısuları için de geçerlidir. Ayrıca sitotaksonomik bulgular morfolojik karakterlerle desteklendiğinde daha net sonuçlara ulaşılabilmektedir. Bu çalışmanın amacı Ülkemiz iç sularında yaşayan balıklardan olan Chondrostoma regium'un hem morfolojik hem de karyotipik özelliklerini ortaya koymaktır. Yöntem: Balıklar Karasu Nehri'nden serpme ağlarla yakalanmıştır. Laboratuvara canlı olarak getirilen balıklar, analizlerden önce havalandırılmış akvaryumlarda bekletilmiştir. Morfolojik analiz için balığın metrik ve meristik karakterleri kullanılmıştır. Balıkların solungaç ve böbrek epitel hücrelerinde ise karyotip analizi 3 farklı boyama tekniği kullanılarak yapılmıştır. Bulgular: Belirtilen metrik ve meristik karakter bulguları balığın türünün C. regium olduğunu doğrulamıştır. Preparatlarda yapılan analizler sonucunda C. regium'un 2n=50 kromozoma sahip olduğu bulunmuştur. Detaylı karyotip analizi sonucunda C. regium'da 9 metasentrik, 7 submetasentrik, 1 subtelosentrik ve 8 telosentrik kromozom çifti olduğu belirlenmiştir (18M+14SM+2ST+16T). Kromozom kol sayısı FN=82 olarak tespit edilmiş ve NOR pozisyonunun 21. kromozom çiftinde olduğu bulunmuştur. C-bantlama ile yapılan karyotiplerde ise C-pozitif heterokromatin bantlarının kromozomların telomerlerinde olduğu görülmüştür. Karyotip simetri/asimetri indeksi 2,32 olarak hesaplanmıştır. Bu özellikler ilk kez rapor edilmiştir. Sonuç: Karasu Nehri'nde yaşayan C. regium farklı habitatlarda yaşayan C. regium türleri ile neredeyse aynı özelliklere sahip olduğu anlaşılmıştır. Karyotipin balıkların solungaç ve böbrek hücrelerinde aynı olduğu görülmüştür. İncelenen türde sitolojik olarak cinsiyete bağlı herhangi bir kromozom tespit edilememiştir.