Sistem düşüncesi temelli çevre eğitiminin eleştirel düşünme, üstbilişsel farkındalık ve problem çözme beceri algıları üzerindeki etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ARZU DERYA TAŞÇI
Danışman: Adnan Küçükoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırmada, sistem düşüncesi temelli çevre eğitiminin ortaokul öğrencilerinin eleştirel düşünme, üstbilişsel farkındalık ve problem çözme becerilerine yönelik algıları üzerindeki etkisinin ve sürece yönelik öğrenci görüşlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nitel ve nicel yöntemlerin birlikte kullanıldığı karma yöntem araştırması kullanılmıştır. Çalışma 2021-2022 eğitim öğretim yılının ikinci döneminde Kars'ta resmî bir ortaokulda gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubu belirlenirken amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme kullanılmıştır. Bu yöntem kapsamında, ortaokul kademesinde seçmeli çevre eğitimi dersi açılan okullar ve bu okullarda öğrenim gören yedinci sınıf öğrencileri ölçüt olarak belirlenmiştir. Seçmeli çevre eğitimi dersini alan iki yedinci sınıf şubesinden biri deney diğeri kontrol grubu olarak belirlenmiştir. Araştırmanın veri toplama araçlarını eleştirel düşünme becerileri ölçeği, çocuklar için üstbilişsel farkındalık ölçeği, problem çözme becerisi algı ölçeği, yarı yapılandırılmış görüşme formu ve öğrenci günlükleri oluşturmuştur. Araştırmanın nicel veri analizi için bağımlı ve bağımsız gruplar için t testi kullanılmıştır. Nitel verilerin analizi için ise öğrenci görüşmelerinden ve günlüklerinden elde edilen verilere betimsel analiz yapılmıştır.Araştırmanın nicel veri analizinden deney grubu ve kontrol grubu öğrencileri arasında eleştirel düşünme becerileri açısından anlamlı farklılık olmadığı belirlenmiştir. Ancak deney grubu öğrencilerinin problem çözme becerisine yönelik algı ile üstbilişsel farkındalık son test puanlarının deney grubu lehine anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Nitel veri analiz bulgularında ise; sistem düşüncesi temelli çevre eğitimi etkinliklerinin öğrencilerin eleştirel düşünme, üstbilişsel farkındalık ve problem çözme becerilerine yönelik algılarını geliştirmeye katkısı olduğu belirlenmiştir. Ayrıca deney grubu öğrencilerinin sistem düşüncesi temelli çevre eğitimi uygulamalarına yönelik görüşlerinin olumlu yönde olduğu belirlenmiştir.Sistem düşüncesi temelli çevre eğitimi etkinliklerinin ortaokul öğrencilerinin eleştirel düşünme becerileri üzerinde etkili olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ancak bu etkinliklerin öğrencilerin üstbilişsel farkındalık ve problem çözme becerilerine yönelik algıları üzerinde etkili olduğu sonucu ortaya çıkmıştır. Ayrıca öğrencilerin uygulama sürecine yönelik görüşleri neticesinde, sistem düşüncesinin öğrencilerin eleştirel düşünme, üstbilişsel farkındalık ve problem çözme becerilerinin gelişimine olumlu yönde katkı sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: sistem düşüncesi, çevre eğitimi, üst düzey düşünme, ortaokul öğrencileri