Lisans programındaki tarih derslerinde birinci el kaynak kullanım durumları


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Büşra Kahveci Gül

Danışman: Ramazan Kaya

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın amacı, lisans programlarında yer alan tarih derslerinde birinci el kaynak kullanım durumunu tespit etmektir. Nitel bir yaklaşımla yürütülen araştırmada, betimsel tarama modeli benimsenmiştir. Araştırmanın çalışma grubu 2016-2017 eğitim öğretim yılı içerisinde Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Tarih Eğitimi anabilim dalı, Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih bölümü ve Erzurum Teknik Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih bölümünde görevli toplam 27 öğretim üyesi ile aynı anabilim dalı ve bölümlerin 4. sınıflarında öğrenimlerini sürdüren 70 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırmada görüşme ve açık uçlu anket gibi birden fazla veri toplama aracı bir arada kullanılmıştır. Çalışmada elde edilen veriler içerik analizi ile çözümlenmiştir.Öğretim üyelerinin çoğunun tarih öğretiminde birinci el kaynağı önemsemekte olduğu, bu kaynakları sınıflarda bilgilerini temellendirmek amacıyla kullandıkları tespit edilmiştir. Çalışmada öğretim üyelerinin en çok arşiv belgelerini kullandıklarını ve kaynakların görsellerini projeksiyon yardımıyla sundukları belirlenmiştir. Araştırmada birinci el kaynakların dersi somutlaştırdığı ve kalıcı öğrenmeyi mümkün kıldığı görülmüştür. Öğretmen adayları ise eğitimleri sırasında en çok arşiv belgesi olmak üzere genel olarak birinci el kaynak kullanıldığını, birinci el kaynaklar sayesinde dönemi daha gerçekçi öğrenebildiklerini, güvenilir bilgiye ulaştıklarını belirtmişlerdir.Çalışmanın sonucunda öğretim üyelerinin derslerinde kaynakları çeşitli türlerde kullandıkları görülmüştür. Ancak bu kaynakları sınıflarda geleneksel, basit düzeyde ele aldıkları, ilgili literatürde gösterildiği üzere üst düzey düşünme becerilerinin geliştirilmesine yönelik pek kullanmadıkları tespit edilmiştir. Buna ek olarak; gerek öğretim üyelerinden gerekse öğretmen adaylarından elde edilen bulgulara göre; birinci elden kaynaklarla ilgili uygulamalı çalışmaların sınırlı kaldığı, öğrenci merkezli etkinliklere pek başvurulmadığı, öğretim üyeleri tarafından daha çok görsellerinin gösterilip tanıtıldığını, sözel olarak açıklamalar yapıldığı belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Kaynak, kanıt, birinci el kaynak, ikinci el kaynak, tarihsel kanıt, kanıt temelli öğrenme.