Yeni genişletilmiş sürdürülebilir lojistik performans endeksinin oluşturulması üzerine bir araştırma
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Uluslararası Ticaret ve Lojistik, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ABDULLAH TÜZEMEN
Danışman: Fehim Bakırcı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Lojistik performans endeksi (LPE) ülkelerin gelişimlerinin lojistik sektördeki teknolojik, fonksiyonel ve altyapıya yönelik yönlerini değerlendirmektedir. Bahsi geçen bu boyutlardan ötürü LPE, kapsamlı bir değerlendirme aracı olmaktan göreceli olarak uzaktır. Çünkü LPE ülkelerin lojistik sektördeki performanslarını sosyal, operasyonel ve çevresel açıdan değerlendirmez. Ayrıca LPE, değerlendirilecek ülkeler hakkında uzman görüşleri temel alınarak oluşturulmuştur. Dolayısıyla söz konusu ülkelerin değerlendirme sürecine insan faktörü (uzman görüşü) dâhil edildiği için LPE'nin tarafsızlığı ve nesnelliği tartışmaya açık bir konu olagelmiştir. LPE'nin doğası gereği içerdiği sakıncaları ortadan kaldırmaya yönelik literatürde bazı çalışmalar mevcuttur. Ancak yeni performans endeksi öneren literatürdeki çalışmaların hepsi kısmen ya da tamamen nitel değişkenlerden yararlanmıştır. Bu yüzden literatürdeki mevcut çalışmalar da öznel olma eğilimine sahiptir. Söz konusu çalışmalar aynı zamanda önermiş oldukları endekslerin boyutlarını keyfi olarak ağırlıklandırmaktadırlar. Bundan ötürü söz konusu çalışmalarda hangi boyutun lojistik performans etkinliği üzerinde daha çok etkiye sahip olduğunun tespiti mümkün olamamaktadır. Dolayısıyla bu çalışmanın amacı yeni bir lojistik performans endeksi önererek LPE'nin bahsi geçen sakıncalarını ortadan kaldırmaktır. Bu çalışmada önerilen ve 9 alt ve 4 ana boyuta sahip olan Yeni Genişletilmiş Sürdürülebilir Lojistik Performans Endeksi (YGSLPE) OECD ülkelerinin lojistik sektöründeki performansını ekonomik, sosyal, çevresel ve operasyonal açılardan değerlendirir ve böylece ülkelerin lojistik faaliyetlerinin toplumsal, sosyal, operasyonel ve çevresel boyutlarını da ele alır. Böylece YGSLPE daha kapsamlı bakış açısı ile OECD ülkelerinin lojistik performanslarına yönelik daha geniş bir anlayış sunma eğilimine sahiptir. YGSLPE yalnızca nicel verilere dayandığı için mevcut LPE'nin öznel olma sakıncasını içermemektedir. Ayrıca çalışmada önerilen yeni LPE'ye ait alt boyutlar keyfi olarak ağırlıklandırılmamıştır. Keyfi ağırlıklandırma yerine bu çalışmada yöntem olarak söz konusu alt boyutların ülkelerin lojistik performans etkinliği üzerindeki etkileri BOOTSTRAP analizine başvurularak açık bir şekilde belirlenmiştir. YGSLPE'ye göre ülkeler sıralanırken VZA'nın süper etkinlik modelinden yararlanılarak sıralanmıştır. Bu durumda ABD lojistik performans etkinliği açısından ilk sırada yer alırken İsviçre son sırada yer almıştır. Çalışmanın sonucuna göre YGSLPE'nin bazı alt boyutlar ülkelerin lojistik etkinliğinde pozitif ve anlamlı bir etkiye sahip olduğu tespit edilmişken bazı boyutlar ise k üzerinde negatif ve anlamlı bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Son olarak, yapılan Kendall's tau-b sıralama korelasyon testinin sonucuna göre YGSLPE ile LPE arasında anlamlı bir ilişki olmadığı (p>0,05) tespit edilmiştir. Buna göre iki endeksin birbirlerinin alternatifi olarak kullanılabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimler: Lojistik Performans Endeksi, Ulaşım, Karbon Salınımı, Enerji Kullanımı, Sürdürülebilirlik, Etkinlik