Kalsine edilmiş Mardin-Mazıdağı fosfat kayası ile baca gazı desülfürizasyonu ve desülfürizasyona çeşitli tuzların etkisinin incelenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kimya Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2008

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Jale NAKTİYOK

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Abdulkadir ÖZER

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma üç farklı aşamadan oluşmaktadır. Birinci aşamada bu cevherin fosforik asit üretiminde kullanılmasında olumsuz etkilere sebep olan cevher içindeki organik maddenin yapısının belirlenmesi için 13C NMR ve 1H NMR, GS-MS ve FTIR analizleri kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlarda toplam organik maddenin ekstrakte edilebilir kısmının fosfolipitlerden oluştuğu ve C9-11 ve C12-35 den oluşan ve merkezleri C10 ve C14 olan bimodel dağılım göstermektedir. İkinci aşamada akışkan yatakta kalsine edilen cevherin yine akışkan yatakta baca gazı bileşimine benzer bir model gaz karışımında (%0-20 CO2, %0,1-0,6 SO2, %4 O2 ve kalan kısım N2) sülfat dönüşümleri üzerine sıcaklık, CO2 ve SO2 konsantrasyonları ve por yapı değişimlerinin etkileri incelendi. Sıcaklığın ve SO2 konsantrasyonunun artışı ile sülfatlanma da artışlar ve CO2 konsantrasyonunun artışı ile azalmaların meydana geldiği gözlendi. Son aşamada ise ham cevherin sülfatlanma veriminin arttırılması hedeflenerek ham fosfat cevheri farklı tuzlar (NaCl, CaCl2 ve Na2CO3) ve farklı tuz konsantrasyonları ile muamele edildikten sonra por yapı değişimleri ve sülfatlanma üzerine tuz konsantrasyonunun etkisi incelendi. Sonuçlarda tuz konsantrasyonlarının artışı ile sülfatlanma dönüşümlerinde artışlar meydana geldi. Sülfatlanmada ham cevhere göre en etkin tuzun CaCl2 olduğu, NaCl'ün daha az etkin olduğu, Na2CO3'ın ise sülfatlanma dönüşümünü olumsuz olarak etkilediği tespit edildi.