Herakles-Deianeira-Nessos Mitolojisinin Avrupa Resim Sanatına Yansımaları Üzerine Bir Değerlendirme


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Arkeoloji Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MEHMET YILDIZ

Danışman: Korkmaz Meral

Özet:

Sanat, ilkel dönemlerden bu tarafa insan hayatında yer alan önemli bir unsurdur. Bu sebeple erken dönemlerden bu tarafa birçok amaca hizmet eden sanat, çeşitli medeniyetlerin kendileri ifade etme biçimi olarak gelişmeye devam etmiş ve mitolojik anlatıların da zaman içinde hayat bulma fonksiyonunu yerine getirmiştir. Bu çerçevede, Kentaur Nessos'un Herakles'in karısı Deianeira'ya tecavüze yeltenmesinin anlatıldığı mitin sanatta işlenmeye devam etmesi, resim sanatının gelişimi ve mitlerin devam etme eğilimlerinin nedenleri üzerinden dönemsel gelişmeler ışığında ele alınmıştır. Arkaik Dönem'den itibaren resim, heykel, rölyef, sikke vb. birçok sanat eserinde görülen bu mit, özellikle Avrupa resim sanatında sıklıkla işlenmiştir. Yunan ve Roma kültürünün etkisiyle oluşan Avrupa düşünce sistemi, Hristiyanlık geldikten sonra kaotik bir durum almış ve Hristiyanlığa yönelik politik, kültürel, ekonomik ve psikolojik birçok sebepten dolayı antikiteye dönüş amaçlı sanatsal faaliyetler yürütülmüştür. Bu aşamadan sonra Hristiyan düşünce ve antikiteye dönüş düşüncesi ile oluşan kaotik kültür sentezi bu tarz mitlerin sanatta işlenmeye devam etmesine neden olmuş ve Modern Dönem'de de dijital teknolojinin gelişmesiyle birlikte devam etme eğilimleri farklı bir aşamaya geçmiştir. Herakles-Deianeira-Nessos mitolojisi ise yapısından dolayı Avrupa resim sanatında daha çok politik amaçlar ve sanatsal faaliyetler ile sanatta işlenmeye devam etmiş ve bu devam etme eğilimi fonksiyonel olarak pozitif bir yapı göstermektedir. Herakles ise süper kahraman ve tanrısal özellikleri ile dinsel ve politik olarak idealize edilmiş ve dönemsel olarak insan algısına yönelik çeşitli amaçlarla kullanılmıştır. Anahtar Kelimeler: Yunan, Herakles, Mitoloji, Resim, Avrupa