Farklı kumaşlar üzerindeki kan lekelerinde sıcaklığa ve zamana bağlı içeriksel değişimlerin Fourier dönüşüm kızılötesi spektroskopisi (FT-IR) ve kemometrik analizler ile belirlenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Şeyma Gözde BAKIŞ

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Özkan Aksakal

Özet:

Olay yerinde en sık karşılaşılan vücut sıvılarından biri kan lekeleridir. Kan lekeleri, zanlı kimliğini belirlemede, olay dizisini anlamada ve olayın zamanını tespit etmede sıklıkla kullanılmaktadır. Azaltılmış total yansıma Fourier dönüşümlü kızılötesi spektroskopisi (ATR-FTIR) ise, olay yerinde bulunan vücut sıvılarındaki değişimleri ve yaş tayinini belirlemek için son dönemlerde kullanılabileceği önerilen bir tekniktir. Bu çalışmada, ATR-FTIR spektroskopisi pamuk ve keten kumaş üzerine damlatılmış kan lekelerindeki proteinlerde sıcaklığa (10°C, 20°C, 30°C ve 40°C) ve zamana (24, 48, 72 saat, 5 ve 10 gün) bağlı olarak ortaya çıkan değişimleri belirlemede kullanılmıştır. Buna ilaveten, sıcaklık ve zamana bağlı olarak pamuk ve keten kumaş üzerindeki kan lekelerinin yaş tayininde ATR-FTIR spektroskopisinin etkinliği araştırılmıştır. Bu amaçla, 4x4 cm2 büyüklüğünde kesilmiş pamuk ve keten kumaşlar üzerine antikoagülan madde içermeyen tüpe alınan kandan 200 µl damlatılmış, kumaşlar 10°C, 20°C, 30°C ve 40°C sıcaklıklarda 24 saat, 48 saat, 72 saat, 5 ve 10 gün süre ile bekletilmiş, ATR- FTIR spektroskopisi ile spektrumları toplanmış, 1740-1475 cm-1 dalga sayısı aralığındaki protein bölgesi kullanılarak kantitatif ve kemometrik analizler yapılmıştır. Kantitatif analizler sonucunda sıcaklığa ve zamana bağlı olarak protein konsantrasyonunda artış veya azalışın olduğu, proteinlerin ikincil yapı komponentlerinde değişimlerin meydana geldiği, özellikle α-sarmal miktarında azalış, agrega β plakalı tabaka ve düzensiz sarmal yapıda artışın olduğunu belirlenmiştir. Hiyerarşik kümeleme (HCA) analizleri ile sıcaklık ve zamana bağlı olarak grupların oldukça yüksek duyarlılık, özgüllük ve doğrulukla birbirinden ayrıldığı tespit edilmiştir. Temel bileşen analizi (PCA) sonuçları ile bu ayrımlar desteklemiştir. Sonuç olarak, ATR-FTIR spektroskopisinin olay yerinde farklı koşullara maruz kalmış kan lekelerinde yaş tayinini belirlemek için kullanılabileceği önerilmiştir. Ayrıca yapılan analizler sonucunda; keten kumaşa göre, pamuk kumaşta daha iyi ayrım gözlemlenmiştir.