Fazla Kilolu ve Obez Kadınlarda Egzersiz Eğitiminin Fiziksel Aktivite Düzeyi ve Egzersiz Farkındalığı Üzerine Etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Zehranur KAÇAR
Danışman: Yasemin Çayır
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Obezite ve yetersiz fiziksel aktivite günümüzün en önemli sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Hem obezite hem fiziksel inaktivite bir çok kronik hastalık için risk faktörüdür. Bu çalışmada fazla kilolu ve obez kadınlarda egzersize yönelik eğitimin fiziksel aktivite düzeyi ve egzersiz farkındalığı üzerine etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Yöntem: Bu çalışma Ağustos-2021 ve Şubat-2022 tarihleri arasında Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı'na bağlı iki farklı yerleşkede yer alan ve toplam altı birim olan Eğitim Aile Sağlığı Merkezleri'ne kayıtlı fazla kilolu ve obez kadın hastalardan çalışmamıza katılmaya gönüllü olan ve dâhil edilme kriterlerini karşılayan 112 kişi ile tamamlandı. Katılımcılar randomize edilerek müdahale ve kontrol grubu olarak ayrıldı ve üç ay boyunca takip edildi. Katılımcıların sosyo-demografik ve klinik özellikleri alındıktan sonra her iki gruba da çalışmanın başlangıcında ve sonunda (üç ay sonunda) fiziksel aktivite düzeyini tespit etmek için Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi Kısa Formu (IPAQ) ve egzersiz farkındalık düzeyini değerlendirebilmek için Egzersiz Sağlık İnanç Modeli Ölçeği (ESİM) uygulandı ve antropometrik ölçümleri kaydedildi. Kontrol grubuna rutin öneriler dışında başka hiçbir müdahalede bulunulmadı ve üç ay sonra kontrole çağırıldı.Müdahale grubuna ise ilk görüşmenin ardından rutin önerilerle beraber egzersiz farkındalığını arttırmaya yönelik yüzyüze eğitim verildi ve üç ay boyunca iki haftada bir telefonla aranarak görüşme sağlandı.Veriler SPSS22.0 paket programı kullanılarak analiz edildi.İstatistiksel olarak anlamlılık sınırı p 0,05). Vücut ağırlığı ve Beden Kitle İndeksi (BKİ) çalışmanın başında müdahale grubunda daha yüksekti (p<0,05). Katılımcıların yaş ortalaması 39,3±9,4 yıldı. Düzenli egzersiz yapanların oranı %17,9'du. Çalışmanın sonunda IPAQ puan ortalaması müdahale grubunda kontrol grubuna göre anlamlı şekilde yükseldi. IPAQ sınıflandırmasına göre müdahale grubunun çalışmanın başında %25'i minimal aktif iken; çalışmanın sonunda bu oran %71,4'dü. Müdahale grubunun oturma süresi ortalaması 373,4±135,9 dk/gün'den 334,2±114,2 dk/güne; kontrol grubunda 409,4±134 dk/günden 405,7±120,5 dk/güne indi (p<0,05). Müdahale grubunun ESİM ölçeği puan ortalaması 98,5±10,3'ten 110,5±3,8'e çıkarken; kontrol grubunda 97,1±9,7'den 99,5±7,4'e çıktı (p<0,05). Çalışmanın sonunda müdahale grubu ortalama 2,9±1,8 kg verirken; kontrol grubu 0,8±2,6 kg verdi. BKİ ortalaması müdahale grubunda çalışmanın başında 31,6±2,2 kg/m2 iken sonunda 30,5±2,2 kg/m2 idi; kontrol grubunun ise çalışmanın başında 30,3±2,3 kg/m2 iken sonunda 29,9±2,3 kg/m2 idi. Çalışmanın başında müdahale grubunun bel çevresi ortalaması 96,9±7,6 cm iken sonunda 91,7±6,7 cm'di; kontrol grubunu ise çalışmanın başında 94,1±8,1 cm sonunda 92,3±8,1 cm'di. VYO'ı ortalaması müdahale grubunda çalışmanın başında %33,3±3,5 iken sonunda %30,5±2,9 idi; kontrol grubunun ise çalışmanın başında %33,3±3,7; sonunda %32±3,2 idi. Sonuç: Çalışmamızda egzersiz farkındalığını artırmaya yönelik verilen eğitimin bireylerin fiziksel aktivite düzeyini artırdığı ve egzersiz sağlık inançları üzerinde olumlu etkileri olduğu görüldü. Aynı zamanda fiziksel aktivite düzeyinin artmasıyla kişilerin antropometrik ölçümlerinde de iyileşme olduğu görüldü. Obeziteyle mücadelede daha aktif bir yaşam tarzının benimsenmesi için verilen egzersiz eğitimlerinin artırılmasına ihtiyaç vardır.