Ar-Ge proje seçim sürecinin fayda temelli değerlendirilmesi: UTA ve UTASTAR yöntemleri ile bir uygulama
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Endüstri Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELA BİNİCİ
Danışman: Erdem Aksakal
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bilgi, küreselleşme ile hızla artan rekabet ortamının temelini oluşturmaktadır. Bilginin bilim ve teknolojiye dönüştürülmesi Araştırma – Geliştirme (Ar-Ge) çalışmaları ile sistemli hale gelmektedir. Bilgi dağarcığının artması ve bu bilgiler ile yeni teknolojilerin geliştirilmesi ülkelerin kalkınması için katma değer üretme, iş imkânı sağlayabilme, üretimlerini devam ettirme ve yeni üretim yöntemlerinin geliştirilmesine büyük oranda katkı sağlamaktadır. Ülkelerin ürün ve hizmet çeşitliliğinin çok fazla olduğu bu rekabet ortamında ayakta kalabilmeleri, gelişmiş ülkeler arasında yer alabilmeleri için Ar-Ge çalışmaları ile yenilikler ortaya koymaları gerekmektedir. Ar-Ge, bilimsel ve teknik bilgi dağarcığının artırılarak yeni ürünlerin, üretim yöntemlerinin ve ülkemizde kaynakların etkili bir şekilde kullanılarak yeni teknolojilerin geliştirilmesi olarak tanımlanmaktadır. Ülkelerin hızla değişen teknoloji ortamında rekabet edebilmeleri, gelişmişlik düzeylerini artırabilmeleri için Ar-Ge yatırımlarına verdikleri teşvik ve destekler oldukça önemli bir konudur. Ülkemizde birçok kurum ve kuruluş Ar-Ge projelerini bilim ve teknoloji adına sağladığı fayda oranında desteklemektedir. Bu kapsamda desteklenecek olan Ar-Ge projelerinin değerlendirilirken dikkat edilecek olan unsurların başında sağladığı fayda gelmektedir. Bu kapsamda desteklerin maksimum faydayı sağlayacak Ar-Ge projelerine verilmesi dikkate alınarak, çalışmamızda Ar-Ge projelerinin seçiminin yapıldığı bir yarışmada projelerin değerlendirme süreci ele alınmıştır. UTA yöntemi marjinal faydayı dikkate alan yapısı ve doğrusal programlama yaklaşımını içermesi nedeniyle tercih edilmiştir. Bu yönteme ek olarak çalışmada ayrıca UTA yönteminin geliştirilmiş versiyonu olan karar vericinin yaptığı sıralamayı dikkate alan ve çözümün sonunda tutarlılık analizi yapılan UTASTAR yöntemi de kullanılmıştır. Yöntemlerin çözüm aşamalarında elde edilen matematiksel modellerin çözümü için de GAMS Programından yararlanılmıştır. Elde edilen çözümler sonucunda kullanılan yöntemlerin projelerin etkin bir şekilde sıralanmasına katkı sağlayabileceği gösterilmeye çalışılmıştır.