Periapikal lezyonlarda NO, IL-1ß, TNF-?, HSP60 ve HSP70 ekspresyonlarının incelenmesi ve değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, AĞIZ, DİŞ VE ÇENE CERRAHİSİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2009
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ERTAN YALÇIN
Danışman: Ertunç Dayı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı; periapikal lezyonlarda nitrik oksit (NO), interlökin-1 beta (IL-1ß), tümör nekrozis faktör-alfa (TNF-?), ısı şoku protein 60 (HSP60) ve ısı şoku protein 70 (HSP70)'in salınımlarının incelenmesi ve değerlendirilmesidir, ayrıca bu moleküllerin salınım miktarlarının birbirleri ile ilişkilerinin araştırılmasıdır.Çalışmaya, Atatürk Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi'ne farklı nedenlerden dolayı müracaat eden sistemik olarak sağlıklı toplam 59 birey dâhil edildi. Çalışma protokolüne göre bireyler üç gruba ayrıldı. Periapikal ve periodontal olarak sağlıklı 10 birey kontrol grubunu, radyografik ve histolojik olarak tanısı konmuş kronik apikal periodontitisli 33 hasta ile radiküler kistli 16 hasta periapikal lezyonlu grupları oluşturdu. Çalışmamıza dâhil edilen tüm bireylere çalışmanın amacı ve yöntemi hakkında bilgi verildi ve imzalı onayları alındı.Bu çalışmada kontrol, kronik apikal periodontitis ve radiküler kist gruplarından elde edilen doku örneklerinde iNOS antikoru ile boyanma skorlarının istatistiksel incelemesinde her grup arasında ileri derecede anlamlılık tespit edildi. (p<0.001) Kontrol, kronik apikal periodontitis ve radiküler kist gruplarından elde edilen doku örneklerinde IL-1ß antikoru ile boyanma skorlarının istatistiksel incelemesinde; kronik apikal periodontitis grubu ile radiküler kist grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık gözlenmezken, bu gruplarla kontrol grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulundu. (p<0.01) Yine bu üç gruptan elde edilen doku örneklerinde TNF-? antikoru ile boyanma skorlarının istatistiksel incelemesinde; kronik apikal periodontitis grubu ile radiküler kist grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık gözlenmezken, bu gruplarla kontrol grubu arasında ise istatistiksel olarak anlamlı farklılık gözlendi. (p<0.01) HSP60 antikoru ile boyanma skorlarının istatistiksel incelemesinde her grup arasında ileri derecede anlamlılık görüldü. (p<0.001) HSP70 antikoru ile boyanma skorlarının istatistiksel incelemesinde her grup arasında ileri derecede anlamlılık bulundu. (p<0.001) Kronik apikal periodontitis grubunda iNOS, IL-1ß, TNF-?, HSP60 ve HSP70 boyanma skorlarının birbirleriyle ilişkisini gösteren istatistiksel değerlendirmelere göre; iNOS boyanma skorları ile IL-1ß boyanma skorları arasında (R= 0.625, P= 0.000), iNOS boyanma skorları ile TNF- ? boyanma skorları arasında (R= 0.481, P= 0.005), IL-1ß boyanma skorları ile TNF-? boyanma skorları arasında (R= 0.797, P= 0.000) ve HSP70 boyanma skorları ile HSP60 boyanma skorları arasında (R= 0.436, P= 0.011) istatistiksel olarak anlamlı pozitif korelasyonlar tespit edildi. Diğer yandan, kist grubunda iNOS, IL-1ß, TNF-?, HSP60 ve HSP70 boyanma skorlarının birbirleriyle ilişkisini gösteren istatistiksel değerlendirmelere göre; iNOS boyanma skorları ile IL-1ß boyanma skorları arasında (R= 0.593, P= 0.016), iNOS boyanma skorları ile TNF- ? boyanma skorları arasında (R= 0.595, P= 0.015) ve HSP70 boyanma skorları ile HSP60 boyanma skorları arasında (R= 0.787, P= 0.000) istatistiksel olarak anlamlı pozitif korelasyonlar tespit edildi.Sonuç olarak; periapikal lezyonlu gruplarda NO, IL-1ß, TNF-?, HSP60 ve HSP70'in salınımları sağlıklı dokulara oranla daha yüksek bulundu. Ayrıca radiküler kist grubunda NO, HSP60 ve HSP70'in salınımları kronik apikal periodontitis grubuna oranla daha yüksek bulundu. Periapikal lezyonların oluşumunda bu moleküllerin aktivasyonunun önemli olduğu ve kronik apikal periodontitis formasyonundan kist formasyonuna geçişte bu moleküllerden bazılarının rol alabileceği sonucuna varıldı.Anahtar Kelimeler: Periapikal lezyonlar, nitrik oksit, sitokinler, ısı şoku proteinleri, ekspresyon, immünohistokimyasal