SAĞLIK HABERLERİNDE KADIN TEMSİLİ (POSTA, HÜRRİYET, SABAH GAZETELERİ ÖRNEĞİ), SAĞLIK HABERLERİNİN ÜRETİM VE TÜKETİMİNDE TOPLUMSAL CİNSİYET DÜZEYİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Gazetecilik Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYDIN KAYMAK
Danışman: Elif Küçük Durur
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışmanın temel amaçları, ulusal basının sağlık haberlerinde kadın kimliğini nasıl konumlandırdığını belirlemek, haber metinlerinde ve görsellerinde kodlanan cinsiyetçi kurguları deşifre etmek, sağlık haberlerinde cinsiyetçiliğe neden olan haber üretim pratiklerine dikkat çekmek, bireylerin sağlık haber ve toplumsal cinsiyet algı düzeylerini incelemektir. Bu amaçlar doğrultusunda tez, hem sağlık haberleri, hem sağlık haberciliği hem de sağlık haberlerinin algılanmasını içeren, metin-üretim-tüketim olarak üç boyutlu tasarlanmıştır. Çalışmanın metin analizi için örneklem olarak belirlenen, tirajı yüksek üç gazete olan Posta, Hürriyet ve Sabah gazetelerinde yer alan sağlık konulu haber metinleri ele alınmaktadır. İlgili gazeteler 1 Mayıs-31 Ekim 2019 tarihleri arasındaki altı aylık dönemi kapsamaktadır. Haber metinlerindeki cinsiyetçi iletileri deşifre etmek amacıyla nitel ve nicel içerik analizi yöntemleri bir arada uygulanmıştır. Sağlık haberlerinin üretim sürecinde cinsiyetçiliğe yol açan pratiklerin neler olduğunu tespit edebilmek için kartopu örnekleme yoluyla Ankara, İstanbul ve İzmir şehirlerinde aktif bir şekilde sağlık muhabiri olarak çalışan ve daha önce sağlık muhabiri olarak çalışmış sekiz muhabir ile yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak derinlemesine görüşme tekniği uygulanmıştır. Çalışmanın tüketici boyutuna yönelik ise bireylerin sağlık haber ve toplumsal cinsiyet algı düzeylerinin ölçülmesine yönelik anket çalışması yapılmıştır. Bunun için kolayda örnekleme yöntemi kullanılmış ve anket 380 kişiye uygulanmıştır. Çalışmada elde edilen bulgular sonucunda cinsiyetçi iletiler içeren sağlık haberlerinin yoğunlukta olduğu, sağlık haberlerinde kadınların görsel olarak hemen her sağlık haberinde ideal beden tasavvuru bağlamında veya cinsel obje olarak konumlandırıldığı, fakat içerik olarak sınırlı sayıda ve yalnızca kadınlara yönelik olarak değerlendirilen sağlık sorunları çerçevesinde anne, eş, ev hanımı şeklinde temsil edildiği, çerçeveleme, seçme, biçimlendirme gibi haber üretim pratikleri ve gazetecilik meslek anlayışı, ideolojik yönelimler, sosyal, kültürel anlayışlar, medya organının yayın politikası gibi unsurların haber üretiminde cinsiyetçi yönelimlere yol açtığı, bireylerin toplumsal cinsiyet algılarının cinsiyet, yaş ve aylık gelir değişkenlerinden etkilenmediği, eğitimlilerin sağlık haber ve toplumsal cinsiyet algısı ortalamalarının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir.