Kolaylaştırıcı Okul Yapısının Öğretmenlerin Yenilikçi Davranışları ve Öğrenme Çevikliği Üzerindeki Etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Kâzım Karabekir Eğitim Fakültesi, Eğitim Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Abdullah Yurt
Danışman: Canan Albez
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırmanın temel amacı kolaylaştırıcı okul yapısının öğretmenlerin yenilikçi davranışları ve öğrenme çevikliği üzerindeki etkisini belirlemektir. Aynı zamanda öğretmenlerin kolaylaştırıcı okul yapısı, yenilikçi davranış ve öğrenme çevikliği hakkındaki görüş ve deneyimlerini ortaya çıkarmaktır. Yöntem: Araştırmada karma yöntem içerisinde yer alan açımlayıcı desen kullanılmıştır. Öncelikle nicel veriler Likert türü ölçeklelerle elde edilmiştir. Daha sonra ise yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla veriler toplanmıştır. Araştırmanın nicel ve nitel verileri Denizli'de Merkezefendi ve Pamukkale ilçelerinde görev yapan çeşitli kademe ve branşlardaki öğretmenlerden elde edilmiştir. Nicel örneklemde 366 öğretmen yer alırken nitel çalışma grubunda toplam 24 öğretmen yer almaktadır. Araştırmanın verileri 2023-2024 öğretim yılında toplanmıştır. Nitel verilerin analizinde içerik analizi kullanılmıştır. Bulgular: Nicel bulgulara göre, öğretmenlerin kolaylaştırıcı bürokrasi algısı, engelleyici bürokrasi algısından yüksektir. Öğretmenlerin yenilikçi davranışları ve öğrenme çeviklikleri orta düzeydedir. Kolaylaştırıcı bürokrasi, engelleyici bürokrasi ve öğrenme çevikliği öğretmenlerin cinsiyetlerine, öğrenim durumlarına göre anlamlı farklılık göstermemektedir; ancak çalışılan okul kademesine göre fark etmektedir. Kolaylaştırıcı bürokrasi, engelleyici bürokrasi ve yenilikçi davranış öğretmenlerin yaş aralığına göre anlamlı farklılık göstermezken, öğrenme çevikliğinde anlamlı farklılık vardır. Kolaylaştırıcı bürokrasi öğretmenlerin çalıştıkları okullardaki öğretmen sayısına göre anlamlı farklılık göstermezken, engelleyici bürokrasi ve öğrenme çevikliğinde anlamlı farklılık vardır. Kolaylaştırıcı bürokrasi, engelleyici bürokrasi ve öğrenme çevikliğinde öğretmenlerin çalıştıkları okullardaki öğrenci sayısına göre anlamlı farklılık yokken yenilikçi davranışta vardır. Çalışılan okuldaki süreye göre her üç değişkende de anlamlı farklılık yoktur ancak mesleki kıdemde kolaylaştırıcı bürokrasi, engelleyici bürokrasi ve öğrenme çevikliğinde vardır. Kolaylaştırıcı bürokrasi, yenilikçi davranış ve öğrenme çevikliği arasında pozitif yönlü korelasyon varken engelleyici bürokrasi, yenilikçi davranış ve öğrenme çevikliği arasında negatif yönlü, anlamlı ilişki vardır. Yenilikçi davranış ve öğrenme çevikliği arasında anlamlı ilişki vardır. Yenilikçi davranış, engelleyici bürokrasi ve kolaylaştırıcı bürokrasi ile öğrenme çevikliği arasında kısmi aracılık rolüne sahiptir. Araştırmanın nitel bulgularına göre, okuldaki bürokratik yapıyı, yenilikçi davranışları ve öğrenme çevikliğini etkileyen çeşitli bireysel ve örgütsel faktörler yer almaktadır. Sonuçlar: Okul yönetiminin kolaylaştırıcı bürokratik yönetim yaklaşımı ve uygulamaları öğretmenlerin yenilikçi davranışlarını ve öğrenme çevikliğini yordamakta ve desteklemektedir. Anahtar Kelimeler: kolaylaştırıcı okul yapısı, engelleyici okul yapısı, yenilikçi davranış, öğrenme çevikliği