Türk Destanlarında Savaş
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türk Dili Ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ATA BAYOĞLU
Danışman: Gülhan Atnur
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışmada ordu savaşlarını konu alan destanlardaki savaş ve unsurları incelenmiştir. Farklı Türk boylarından seçilen bu destanlarda, savaşın başaktörü savaşçıların özellikleri, kahramanların yetişmesi, giyim kuşamları, silahları, kırk yiğidi, savaş öncesi ve sonrası tutumları; savaşın felsefesi, savaş nedenleri, düşmanlar ve düşmanla stratejik mücadeleler, yaşadıkları coğrafya, dini unsurlar ve kültür dairesi ele alınmıştır. Tarihi hafıza ve kültürel bellekte yer alan savaşla ilgili değer yargılarının, maddi-manevi kültür ögelerinin izi sürülmüş ve Türklere mahsus savaş kültürü özelinde anlatı içerisine dâhil ettiği bilgi, birikim gün yüzüne çıkarılmıştır. Bu iz sürme, ordu ve devlet anlayışını koruyan Türk boylarındaki savaş hazırlıkları, savaş taktikleri, askerlerin motivasyonunu artıran müziklerin yeri, kahraman ve yardımcılarının rolü, silahların kültürel bağlamda önemi gibi birçok konu örnekler üzerinden karşılaştırmalı olarak verilmiştir. Destan kahramanın fizyolojik özellikleri, giyim kuşamı, destanın anlatıldığı bölgenin yeryüzü şekilleri, muharebelerin yapıldığı mekânlar, destanların dili gibi unsurlara değinilmiştir. Ayrıca savaş ganimetlerinin töre gereği paylaşımı ile sosyoekonomik yönü ve insanların bilinç eğilimlerine yer verilmiştir. Kahramanların ölümü veya şehadeti üzerinden yapılan dini ve kültürel uygulamalar, yas ve defin törenleri gibi önemli kültürel değer yargıları vurgulanmıştır. Böylece seçilen destanlarda savaş etrafında oluşan bazı bilgi ve öğretilerin değerlendirilmesi de hedeflenmiştir.