İnme geçirmiş hastalara bakım veren aile üyelerinin bakım yükü, duygu ve algılarının incelenmesi: Karma yöntem araştırması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Esasları Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SERPİL ÖZCAN
Danışman: Mağfiret Kaşıkçı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırma inme geçirmiş hastalara bakım veren aile üyelerinin bakım yükü ile duygu ve algılarının incelenmesi amacıyla gerçekleştirildi. Materyal ve Metot: Nicel ve nitel araştırma yöntemlerini içeren karma yöntem ile gerçekleştirilen araştırmanın evrenini Atatürk Üniversitesi Araştırma Hastanesinde nöroloji, palyatif ve fizik tedavi ve rehabilitasyon servislerinde yatan inme geçirmiş hastalara bakım veren aile üyeleri oluşturdu. Örneklemini ise Mayıs 2023- Kasım 2023 tarihleri arasında inme tedavisi için nöroloji, palyatif ve fizik tedavi ve rehabilitasyon servislerine yatış yaptıran hastalara bakım veren aile üyeleri oluşturdu. Araştırmanın nicel bölümünde örneklemi 128 bakım veren aile üyesi, nitel bölümünde ise 21 bakım veren aile üyesi oluşturdu. Veri toplama araçları olarak araştırmanın nicel bölümü için "Tanıtıcı bilgi formu" ve "Bakım Verme Yükü Ölçeği", nitel bölümü için "Yarı yapılandırılmış görüşme formu" kullanıldı. Nicel verilerin değerlendirilmesi için Kolmogorov Smirnov testi, frekans, yüzde, Bağımsız Gruplarda t Testi, One Way Anova ve pearson korelasyon analizi kullanıldı. Nitel verilerin değerlendirilmesi için "İçerik Analizi" yöntemi kullanıldı. Bulgular: Araştırmanın nicel bölümüne katılan bakım veren aile üyelerinin bakım yükü puan ortalamasının (61.32±13.57), nitel bölümüne katılanların ise bakım yükünün (62.47±16.36) olduğu belirlendi. Araştırmanın nicel bölümüne katılanların yaş ortalamalarının 43.02±13.85, %61.7'inin kadın, %75'inin evli, %35.2'sinin 1-2 çocuk sahibi, %35.2'sinin ortaöğretim mezunu, %45.3'ünün ev hanımı ve %54.7'sinin gelirinin giderlerinden az, %64.8'inin bakım verdiği kişinin çocuğu olduğu, %78.9'nun daha önceden bakım deneyiminin olmadığı, %74.2'inin başka bir kişiden bakım için destek aldığı ve %48.4'ünün 1-4 yıldır hastasına bakım vermekte olduğu belirlendi. Medeni durum, çocuk sayısı, eğitim durumu, bakım deneyimi, inme geçirmiş bireyin sağlık güvencesi durumu ve inme geçirmiş bireyin sahip olduğu kronik hastalık durumunun bakım yükünü anlamlı derecede etkilediği bulundu (p<0.05). Araştırmanın nitel bölümde katılımcılar ile yapılan görüşmelerden elde edilen verilerin analizi sonucunda "Bakım Veren Aile Üyelerinin Yükleri" ve "Bakımla İlgili Duygu ve Algılar" olmak üzere 2 tema, "Ekonomik Yük", "Sosyal Yük", "Fiziksel Yük", "Olumlu Duygu ve Algılar" ve "Olumsuz Duygu ve Algılar" olmak üzere 5 alt tema ve 26 kod oluşturuldu. Araştırmanın nitel bölümüne katılanların ise yaş ortalamalarının 42.61±16.60, %76.2'sinin kadın, %71.4'ünün evli, %42.9'unun çocuğunun olmadığı, %42.9'unun ilköğretim mezunu, %71.4'ünün çalışmıyor olduğu, %52.4'ünün ev hanımı, %57.1'inin gelirinin giderine eşit olduğu, %52.3'ünün bakım verdiği kişinin çocuğu olduğu, %76.2'sinin bakım deneyiminin bulunmadığı %76.1'inin başka bir kişiden bakım için destek aldığı ve %42.9'unun 1-4 yıldır hastasına bakım vermekte olduğu belirlendi. Sonuç: İnme geçirmiş hastalara bakım veren aile üyelerinin bakım yüklerinin ağır bakım yükü düzeyinde olduğu sonucuna varıldı. Katılımcıların medeni durumlarının, çocuk sayılarının, eğitim durumlarının ve bakım deneyimlerinin bakım yüklerini etkilediği, kendilerini en çok sosyal ve fiziksel yük altında hissettikleri, vefa, sahiplenme, sorumluluk, kendini adama, çaresizlik, kaygı ve geçmişe özlem gibi duyguları daha yoğun yaşadıkları belirlendi. Anahtar kelimeler: İnme, bakım veren aile üyesi, bakım yükü, hemşirelik, karma yöntem