Herbisit uygulanan aspirde (Carthamus tinctorius L.) yağ asidi ı̇çeriği ve yağ asidi genlerindeki değişimlerin belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarımsal Biyoteknoloji Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GİZEM NARDEMİR
Danışman: Mahmut Sinan Taşpınar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Artan dünya nüfusu ile önem kazanan yağ bitkilerinden biri olan aspirin (Carthamus tinctorius), besin içeriği ve özellikle linoleik asit bakımından diğer yağ bitkilerine kıyasla her geçen gün popülaritesi artmaktadır. Yaz ve kış yetiştiriciliğine uygun olan bu bitki, birçok abiyotik stres koşullarına dayanıklı olmasına karşın, yabancı otların istilası bu kültür bitkisinin çıkış döneminde gelişimini etkilemektedir. Yapılan bu çalışmada aspirde yaygın olarak kullanılan S-metolaklor herbisitinin 3 farklı dozunda (1, 2 ve 4 g. aktif madde/L) Dinçer ve Remzibey-05 genotiplerinde erken dönemde yağ asidi oranları ve yağ asidi dönüşümünde etkili olan yağ asidi desatüraz genlerinin (FAD2-1, FAD3, FAD6 ve FAD7) etkileri incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre Remzibey-05 çeşidinin iki önemli yağ asidinden biri olan oleik içeriği kontrole göre bir düşüş gerçekleşirken, Dinçer çeşidinin oleik içeriği ise 1 g. aktif madde/L dozu dışında düşme söz konusu olmuştur. Linoleik asit içeriğinde ise kontrole kıyasla hem Dinçer genotipinde hem de Remzibey-05 genotipinde artış söz konusu olmuştur. Her iki genotipte de genotiplerinde palmitik asit, gondoik asit, kaprilik asit türlerinde genel bir düşüş yaşanırken, kontrolde tespit edilen miristik asit uygulanan dozlarda kaybolmuş, nervolik asit ise kontrolde olmayıp uygulama dozlarında oluşmuştur. Bu bakımdan S-metaloklorun her iki çeşitte de farklı dozlara bağlı kalarak karbon yapısını bozarak yağ asidi içeriğini değiştirdiği tespit edilmiştir. Oleik asidin linoleik aside dönüşümünden sorumlu olan FAD2-1 ve FAD6 gen ifadelerinde ise genel bir aşağı regülasyon söz konusu olup, bu duruma karşı linoleik asit sentezinin FAD2-2 geninden kaynaklandığı düşünülmektedir. Ayrıca linoleik asidin linolenik aside dönüşümünden sorumlu olan FAD3 ve FAD7 genlerinde ise aşağı regülasyon olup yağ asidi sentezi gerçekleşmemiştir. Araştırma S-metolaklorun aspir genotiplerinde yağ asidi ve yağ asidi dönüşümünden sorumlu genler üzerine etkisini ortaya koymuştur.