Anksiyete, duygudurum, okb ve ilişkili nöropsikiyatrik bozukluklar için tanısal görüşme: Çocuk ve ergen versiyonu (DİAMOND-KİD) Türkçe uyarlamasının geçerlilik ve güvenilirliği
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TAYLAN ÜRÜK
Danışman: Mehmet Akif AKINCI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Çocukluk ve ergenlik döneminde psikiyatrik bozuklukların erken tanı ve müdahale ile ele alınması, yaşam boyu sürecek psikiyatrik yükün azaltılması açısından büyük önem taşımaktadır. Ancak tanısal süreçlerde yapılandırılmış ve güvenilir araçların eksikliği, çocuk ruh sağlığı alanında klinik uygulamalarda güçlükler yaratmaktadır. Bu bağlamda, DSM-5 tanı ölçütlerine dayalı olarak geliştirilen ve çocuk-ergenler için uyarlanan DIAMOND-KID adlı tanısal görüşme aracı, bu alandaki sistematik değerlendirme eksikliğini gidermeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın temel amacı, DIAMOND-KID'in Türkçe versiyonunun geçerlik ve güvenirliğini değerlendirerek, çocuk ve ergen psikiyatrik bozukluklarının tanılanmasında kullanılabilirliğini araştırmaktır. Yöntem: Ölçeğin uyarlama süreci ileri-geri çeviri, uzman görüşleri ve pilot uygulama adımlarını içeren kapsamlı bir kültürel adaptasyonla yürütülmüştür. Ardından Nisan 2025–Kasım 2025 arasında Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'ne ilk kez başvuran 6–17 yaş arası çocuk ve ergenler çalışmaya alınmıştır. Örneklem 195 bireyden oluşmakta; yaş ortalaması 12,9 ve %55'ini kızlar (n=108) oluşturmaktadır. Tanı konulmadan önce tüm katılımcılar ve aileleri Sosyodemografik Bilgi Formu doldurmuş; ayrıca Çocuk ve Ergen Anksiyete Depresyon Ölçeği (ÇADÖ-Y), Çocuk Yale-Brown Obsesif Kompulsif Ölçeği (ÇY-BOKÖ), Conners Ebeveyn Derecelendirme Ölçeği (kısa form), Çocuk Tasarruf Envanteri, Çocuklar İçin Depresyon Ölçeği (CDI), Vücut Algısı Ölçeği, Massachusetts Genel Hastane Saç Yolma Ölçeği ve Yeme Tutum Testi-26 gibi ilgili psikometrik ölçekleri tamamlamışlardır. Katılımcılarla hem DIAMOND-KID hem de klinik görüşme yapılmış; Tanısal geçerlik değerlendirmesinde duyarlılık, özgüllük, pozitif öngörü değeri, negatif öngörü değeri, pozitif olasılık oranı, negatif olasılık oranı ve Cohen'in kappa katsayısı hesaplanmıştır. Klinik değerlendirmeyi yapan uzman ile DIAMOND-KID görüşmesini yapan araştırmacı, birbirlerinin sonuçlarından habersiz çalışmış ve x her görüşme standart protokolle yürütülmüştür. Değerlendiriciler arası güvenirlik için 22 katılımcı ve test tekrar test güvenilirliğini test etmek amacıyla 51 katılımcı yaklaşık iki hafta sonra yeniden görüşmeye alınmıştır. DIAMOND-KID ile belirlenen tanıların ve ilgili öz-bildirim ölçekleri karşısındaki ayırt edici gücünü değerlendirmek amacıyla ROC analizleri yapılmış; eğri altı alan (AUC) değerlerinin ve etki büyüklüğü'nün %95 güven aralıkları hesaplanmıştır. Bulgular: Çalışma örnekleminde katılımcıların yaş ortalaması 12,89, %55,4'ü (n=108) kız , ailelerin %77'si orta sosyoekonomik düzeydedir. Test–tekrar test güvenirliği 51 katılımcı (yaş ort. 12,7; %68,7 kız), değerlendiriciler arası güvenirlik ise 22 katılımcı (yaş ort. 12,2; %54,5 kız) üzerinden değerlendirilmiştir. Tanısal geçerlilik analizlerinde, DIAMOND-KID Türkçe formu ile klinik görüşme tanıları arasında tüm ana tanı kategorilerinde istatistiksel olarak anlamlı uyum saptanmıştır (tümü p<0,001). Cohen kappa katsayıları çoğu tanıda iyi–çok iyi aralığında yer almış; obsesif kompulsif bozukluk için κ=0,73, majör depresif bozukluk için κ=0,81 ve panik bozukluk için κ=0,93 olarak hesaplanmıştır. Duyarlılık ve özgüllük değerleri çoğu bozuklukları için yaklaşık 0.80 ve 0.90 gibi yüksek değerlerde bulunmuştur. Değerlendiriciler arası güvenirlik analizlerinde Yaygın Anksiyete Bozukluğu için κ=0,93, herhangi bir anksiyete bozukluğu için κ=0,91, OKB ve ilişkili bozukluklar için κ=0,67 ve DEHB için κ=0,81 saptanırken, herhangi bir duygudurum bozukluğu için uyum daha düşük düzeyde bulunmuştur (κ=0,36). Test–tekrar test güvenirliğinde tanı bazında κ değerleri 0,70–1,00 aralığında değişmiştir. DIAMOND-KID ile tanı alan grupların ilgili öz-bildirim ölçek puanları anlamlı derecede daha yüksek bulunmuş; ROC analizlerinde AUC değerleri 0,62–0,93 aralığında olup çoğunlukla iyi ve çok iyi ayırt edicilik göstermiştir. Sonuç: Çalışmamız, DIAMOND-KID Türkçe uyarlamasının geçerli ve güvenilir bir tanısal görüşme aracı olduğunu göstermektedir. Görüşme, çocuk ve ergenlerde incelenen tüm ana tanı alanlarında genel olarak kabul edilebilir düzeyde ve yüksek psikometrik performans sergilemiştir. Tanılar bazında klinik görüşme ile uyum büyük ölçüde sağlanmış; ölçek karşılaştırmaları aracın ölçüt bağıntılı geçerliliğini desteklemiştir. Ayrıca test-tekrar test ve görüşmeciler arası analizler, bu aracın zaman içinde tutarlı ve uygulayıcılar arasında büyük oranda tutarlı sonuçlar verdiğini ortaya xi koymuştur. Bu çalışma, DIAMOND-KID'in İngilizce dışındaki ilk uyarlaması olarak Türkçe konuşan çocuk ve ergen popülasyonunda klinik görüşme temelli tanılarla doğrudan karşılaştırmalı, çok boyutlu geçerlik ve güvenirlik analizlerini içermesi; ayrıca OKB ve ilişkili bozuklukların tamamını kapsayan bir tanısal görüşme aracını Türkçe literatüre ilk kez kazandırarak bu alandaki klinik ve akademik çalışmaların önünü açması bakımından önemli bir katkı sunmaktadır. Anahtar Kelimer: DIAMOND-KID,Tanısal Görüşme, Obsesif Kompulsif Bozukluk ve İlişkili Bozukluklar, Duygudurum Bozuklukları, Anksiyete Bozuklukları