TÜRKİYE'DE ÇAY ÜRETİMİ YAPAN İŞLETMELERDE ETKİNLİK ANALİZİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Simge KARAYAR
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Ahmet Semih UZUNDUMLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkiye çay üretiminde dünyada altıncı sırada yer almasına rağmen ihracatta söz sahibi ülke konumunda değildir. Bunun nedeni çay üretim döneminin kısa olması ve üretimde kullanılan girdilerin etkin kullanılmamasıdır. Bu nedenle çalışmanın amacı, incelenen bölgede çay tarımı yapan işletmelerin etkinlik düzeylerini ve birim yaş çay üretim maliyetini belirlemektir. Çalışmada oransal örnekleme yöntemi kullanılarak 220 bireyle yüz-yüze görüşülmüştür. Rize, Trabzon ve Artvin illerinde sırasıyla 100, 70 ve 50 üretici ile anket çalışması yapılmıştır. İşletmelerde çay ile ilgili sorunların özetlenmesinde faktör analizi, teknik etkinlik katsayılarının tahmininde Önyükleme yöntemi ve karlılık durumu için maliyet analizi kullanılmıştır. Önyükleme sonuçlarının ilk aşamasına göre işletmelerin %66,8 teknik etkinliğe sahip olup, %33,2'si etkin çalışmamaktadır. Bu yöntemin ikinci aşamasında ise Trabzon iline göre Rize ve Artvin ilinde etkinlik daha iyi olup, aile reisinin yaşı, eğitimi, ek mesleği, geliri ve deneyimi gibi sosyo demografik kriterleri ile işletmeye ait çay arazisinin yaşı ve büyüklüğü ve geçen yılki satılan çayın fiyatındaki artış teknik etkinlik üzerinde olumlu etkiye sahiptir. Ayrıca bölgede 1 kg yaş çayın maliyeti 2,019 TL olarak bulunmuştur. Çay üretiminde kullanılan girdilerin azaltılması yanında karşılaşılan sorunların en aza indirilmesi ile hem ekonomik hem de çevresel kazanımlar söz konusu olacaktır.