İnsülin Kullanan Diyabetik Hastalarda İnsülin Kullanımı Nedeniyle Yaşanılan Sorunlar ve Hasta Farkındalığı
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞÇE NUR ALPAĞUT DEMİR
Danışman: Arzu Bilen
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Diyabetes Mellitus tüm dünyada oldukça sık görülen ve güncel veriler ışığında giderek artacağının ön görüldüğü sistemik bir hastalıktır. Morbiditesi çok yüksek olan bu hastalıkta glisemik hedefin sağlanması ve komorbiditelerin önlenmesi tedavinin optimal olmasına ve hasta uyumuna bağlıdır. Bizim çalışmamızda insülin kullanan diyabetik hastalarda insülin enjeksiyonu nedeniyle yaşanılan sorunlar ve hasta farkındalığının anket soruları ile incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Erzurum Atatürk Üniversitesi Yakutiye Araştırma Hastanesi'ne başvuran ve insülin enjeksiyonunu kendisi yapan toplamda 203 diyabetik hasta çalışmaya alındı ve anket formları hastalara verilerek cevaplamaları sağlandı. Bulgular: Çalışmamızdaki hastaların 156 sının Tip 2 diyabet tanısı mevcuttu. 47 hastanın Tip 1 diyabet tanısı mevcuttu. Hastaların yaş ortalaması 53' tü. % 51,2' si erkek, % 48,7' si kadındı. 169 hasta insülin uygulama eğitimi almıştı ve çoğunlukla diyabet hemşiresinden eğitim alınmıştı. İnsülin uygulama eğitimi almayan hastaların tamamı Tip 2 diyabet tanılıydı. Enjeksiyon için en çok kol bölgesinin tercih edildiği görüldü. İnsülin uygulama bölgeleri arasında rotasyon yapma ve enjeksiyon sonrasında iğneyi çıkarmadan 10 saniye bekleme davranışı incelendiğinde; daha genç, insülin uygulama eğitimi almış, Tip 1 diyabetes mellitus tanılı hastaların haftada bir rotasyon yapma ve iğneyi çıkarmadan 10 saniye bekleme davranışını daha doğru yaptıkları görüldü. Hastaların çoğunun insülin bölgelerini kontrol ettiği, kontrol etmeyen hastaların % 93,6' sının Tip 2 diyabet tanılı olduğu görüldü. Enjeksiyon bölgeleri arasında 1 cm boşluk bırakma davranışına çoğunlukla dikkat edilmediği görüldü. Enjeksiyon sonrası masaj yapmama davranışının çoğunlukla doğru uygulandığı görüldü. Hastaların enjeksiyon bölgelerinin doktor tarafından sorgulanma ve muayene edilme oranlarıın genel olarak düşük olduğu görüldü. İnsülin uygulama eğitimi alan hastaların, Tip 1 diyabet tanılı hastaların ve daha genç yaştaki hastaların insülin kalemlerinin son kullanma tarihlerini daha dikkatle takip ettikleri görüldü. Hastaların çoğunun iğne ucunu her enjeksiyonda değiştirdiği ve iğne ucu uzunluğunu bilmedikleri görüldü. 65 yaş üstü hastaların iğne ucunu değiştirmeden daha uzun süre kullandıkları görüldü. İnsülinlerin saklama koşullarına çoğunlukla dikkat edildiği ve doğru şekilde saklandığı görüldü. Sonuç: Anketimize katılan diyabet tanılı hastaların çoğunlukla insülin uygulama eğitimi aldıklarını ifade etmesine rağmen hemen her hastanın bir insülin uygulama basamağında hata yaptığını gözlemledik. Mevcut bu hatalar kan şekeri regülasyonunda bozulma ile birlikte birçok akut ve kronik komplikasyonlara sebep olabilmekte ve hastaneye yatışlarda artışın önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Bu yüzden; insülin uygulama eğitiminin niteliğinin arttırılması, hastaya göre özelleştirilerek hastanın eksiklerinin giderilmesi, her başvuruda tekrarlayan eğitim verilmesi gerektiğini düşünmekteyiz. Doktorlar olarak bizlerin de hastalarımızın her başvurusunda enjeksiyon bölgelerini muayene etmemiz, hastaların enjeksiyon bölgelerini ve tekniklerini sorgulamamız gerekmektedir. Muayene sonucunda tespit edilen hatalı uygulamaların düzeltilmesi ile ilgili hastalarda farkındalık oluşturacak ve olası enjeksiyon yeri komplikasyonlarını daha erken saptamamıza olanak sağlayacaktır. Anahtar Kelimeler: İnsülin, insülin enjeksiyonu uygulama, insulin enjeksiyonu uygulama hataları