Cemal Süreya (hayatı, edebî fikirleri ve şiiri)

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Edebiyatı Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2010

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: NİLÜFER İLHAN

Danışman: Erdoğan Erbay

Özet:

İkinci Yeni'nin öncü şairlerinden Cemal Süreya, hem şiiriyle hem poetik yazılarıyla bu hareketin merkezinde yer almış bir şairdir. Bunun yanı sıra deneme-eleştiri ve dergi faaliyetleriyle de ün yapmış bir isimdir. Böylelikle o, şair kimliğine entelektüel bir kimliği de ekleyerek şiirleri ve fikirleriyle bugün modern Türk şiiri içerisinde güncelliğini kaybetmeyen bir şair olmuştur.İlk şiir kitabı Üvercinka'yla, İkinci Yeni şiiri üzerine söylenilen ?anlamsız?, ?soyut?, ?kapalı?, ?okurdan uzak? söylemlerini bir kenara iterek, yeni bir anlam ve yeni bir ses oluşturduğunun haberini vererek hareketin uzağında, ancak mevcut olan dille yetinmemesi ve kabul gören gerçeklere karşı çıkmasıyla da İkinci Yeni şiirinin içinde yer almıştır. Özgün imgesel anlatımı, şaşırtıcı ve ironik söylemi, tarih ve kültürle şekillenen bakışı, onun şiirini hareket içinde farklı bir konuma taşımıştır. Bilhassa göndermede bulunduğu isimler ve olaylar; küçüklükten itibaren aldığı eğitimi, yetişme şartını, bulunduğu muhiti ve kültürel donanımını gösteren ayraçlardır. Şiirindeki biçim kadar, yer verdiği temalar da dikkat çekicidir. Başta cinsel aşk olmak üzere kent, coğrafya, tarih, politika gibi temalar değişik ve etkileyici bir anlatımla işlenmiştir.Şiirinde, gerek temada, gerek biçimde bir ikiliği görmek mümkündür. Gelenekselle modernizmi, güncelle tarihi, bireyselle toplumsallığı, gündelik konuşmayla imgesel bir söyleyişi bir arada vererek, modern Türk şiiri içerisinde farklı bir duruş yakalayarak, kendi tabiriyle ?cins şair? olmayı başarmıştır. İnsana ait ne varsa şiire taşınması gerektiğini düşünen şair, biçim ve temayla modern bir şiir yazdığını göstermiştir. O, hem geçmişte, hem de bugün ilgiyle takip edilen ve Türk şiir tarihinde yerini sağlamlaştıran bir şairdir.Anahtar Kelimeler: Cemal Süreya, şiir, İkinci Yeni, modernizm.