Türkiye fındık sektöründeki arz fazlalığı kapsamında ihracatın belirleyicileri üzerine bir çalışma
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ABDULLAH KARAPINAR
Danışman: Tecer Atsan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkiye dünya fındık üretiminin % 70'ini, fındık ihracatının ise %75'ini her yıl yaklaşık 700 bin ha alanda 600 bin ton fındık üreterek yapmaktadır. İhracatın yetersizliği ve düşük iç tüketim nedeniyle her yıl ortalama 100-150 bin ton arz fazlası meydana gelmektedir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'nin fındık ihracatına etki eden faktörlerin analizini yaparak arz fazlalığını gidermeye katkı verecek ihracatın belirleyicilerini tahmin etmektir. Bu amaç doğrultusunda Türkiye'nin fındık ihracatı yaptığı tüm ülkeler, en fazla fındık ihracatı yapılan ilk 50 ülke, AB üyesi 26 ülke ve AB üyesi ilk 14 ülke olmak üzere 4 farklı ülke grubuna ait verilerin kullanıldığı çekim modeli ile analizler yapılmıştır. Model, farklı coğrafi konumlar arasındaki ticaret akışlarını temsil eden bağımlı değişkene; konumların büyüklüğü, coğrafi uzaklığı ve incelenen konuya göre farklılaşabilen diğer değişkenlerden oluşan bağımsız değişkenlere sahip bir regresyon modelidir. Analizlerde en anlamlı sonuçlar özellikle AB üyesi ülkelerin verilerinin tahmininden elde edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre; Türkiye'nin fındık ihracatı yaptığı ülkelerle arasındaki mesafe, enflasyon oranı, işsizlik oranı, satın alma gücü paritesi, yüzölçümü, ticaret hacmi ve komşu olma bağımsız değişkenleri fındık ihracatını olumsuz etkilemektedir. Diğer taraftan nüfus, kişi başına milli gelir, okur yazarlık oranı, faiz oranı ve döviz kuru indeksi bağımsız değişkenlerinin ise fındık ihracatını olumlu etkilediği tespit edilmiştir. Politika yapıcıları, Türkiye'nin fındık ihracat politikasını şekillendirirken fındık ihracatını etkileyen bu faktörleri dikkate almalı ve hedef ülkeler olarak fındık ihracatı düşük olan AB üyesi ülkelere odaklanmalıdır.