Türklerde Mezar Taşı Geleneği ve Mezar Taşlarında Sıklıkla Yer Alan Gülbezek, Mühr-ü Süleyman ve ÇarkıfelekSimgesinin İkonografik Anlamları

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Sanat Kuramı ve Eleştiri Anasanat Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: UYGAR ÖZDEMİR

Danışman: Gülten Gültepe

Özet:

Toplumun özünü kavrama işine girişildiğinde üç ana ritüel etrafında dönen sembollerin kültürün baskın yönlerini içerdiği fark edilmektedir. Bunlar doğum, düğün ve ölüm törenleridir. Bu geçiş merasimleri ikonografik manada çok çeşitli davranış biçimleri ve semboller içerir. Sembolleri kavrama meselesi tezimizin içeriğinde de defalarca belirteceğimiz üzere toplumu, kültürü, kendimizi anlamada temel noktayı teşkil eder. Türklerde Mezar Taşı Geleneği ve Mezar Taşlarında Sıklıkla Yer Alan Gülbezek, Mühr-ü Süleyman ve Çarkıfelek Simgesinin İkonografik Anlamları başlıklı yüksek lisans tez çalışmasında son geçiş töreni olan ölüm etrafında oluşan uygulamaların simgesel boyutta incelenmesine ağırlık verilmiştir. Bunu yaparken sembolleri oluşturan kültürü daha iyi kavrayabilmek adına Türk Tarihi ve Türk yaşam tarzına da değinilmiştir Yüksek Lisans tez araştırmasında Gülbezek, Mühr-ü Süleyman ve Çarkıfelek ikonlarında bilhassa Orta Asya Türk sanatı izlerini arayarak, Türk sözlü kültür ürünleri ile paralel bir açıklamaya gidilmiştir. Üstünde özellikle durulan bu ikonların hakimiyet, yaşam döngüleri, merkez simgeselliği hakkında pek kıymetli anlamlar içerdiğine dair noktalar keşfedilmiş ve bu anlamların Türk kültürü ile mezar taşı geleneğinin sürdürülmesinde kıymetli bir yere sahip olduğunun farkına varılması amaçlanmıştır. Gelecek nesillerde kültürel mirasın korunması anlamında değer görmesi çerçevesi çalışmanın özünü oluşturmaktadır. Anahtar Kelimeler: Mezar Taşları, İkonografi, Gülbezek, Mühr-ü Süleyman, Çarkıfelek