KARASU NEHRİ BALIK FAUNASINDAN BAZI CYPRINIDAE TÜRLERİ ÜZERİNE BİYO-EKOLOJİK, TOKSİKOLOJİK VE HİSTOLOJİK ARAŞTIRMALAR

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Hatice DANE

Danışman: Turgay Şişman

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada Karasu Nehri'nden yakalanan Capoeta capoeta, Alburnus mossulensis ve Squalius cephalus türlerinin boy-ağırlık, yaş, kondisyon faktörü (KF), gonadosomatik indeks (GSİ), bağırsak katsayısı (IC), hepatosomatik indeks (HSİ) gibi bazı biyo-ekolojik özellikleri ve su kirliliğinin bu türlere olan biyokimyasal, toksikolojik ve histopatolojik etkileri araştırılmıştır. 2015-2016 yılları Mayıs-Ekim ayları arasında nehirde seçilen dört istasyondan su, sediment ve balık numuneleri aylık olarak alınmıştır. Su ve sediment örneklerinde Ti, V, Cr, Mn, Fe, Co, Ni, Cu, Zn, As, Se, Br, Sr ve Pb elementlerinin derişimleri belirlenmiştir. Türlerin kas ve karaciğer dokularında bazı metallerin seviyesi de tespit edilmiştir. Kromozom hasarlarını tespit etmek için Mikroçekirdek testi uygulanmış ve oksidatif stresi belirlemek için plazma Total Oksidan Seviyesi (TOS) ve Total Antioksidan Seviyesi (TAS) ölçülmüştür. Dokulardaki histopatolojik değişiklikler ise Doku Değişim Derecesi (DTC) ile araştırılmıştır. İncelenen balıklarda yaşın I-V arasında değiştiği tespit edilmiştir. Sistematik ve anatomik incelemelerde balıkların türe ait özellikleri yansıttıkları görülmüştür. KF üç türde de mayıs-haziran aylarında en yüksek bulunmuştur. Aylık ortalama GSİ değerlerine göre balıkların üreme zamanı tespit edilmiştir. IC türler arasında C. capoeta'da en yüksek bulunmuştur. Metal seviyesinin istasyonlar arasında değiştiği ve buna bağlı olarak balık biyolojik parametrelerinin de etkilendiği saptanmıştır. Türlerin kas dokusundaki metal seviyeleri standart değerleri aşmamış ve karaciğerde kasa göre daha yüksek birikim gözlenmiştir. HSİ ve GSİ değerleri ile TAS ve TOS seviyeleri istasyonlar arasında istatistiksel açıdan önemli farklılıklar göstermiştir. Balıklarda eritrositik çekirdek anormalliklerinin frekansının ve DTC değerlerinin istasyonlara göre önemli ölçüde değiştiği gözlenmiştir.