Çinko oksit tarafından uyarılan nanotoksisiteye karşı bazı bor bileşiklerinin koruyucu rollerinin araştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KÜBRA ÇELİK TOPKARA
Danışman: Hasan Türkez
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Günümüzde nanoteknoloji alanı inanılmaz bir şekilde gelişme göstermektedir. Nanoteknolojinin bu yükselişine rağmen, nanomalzemelerin veya nanopartiküllerin insan sağlığına potansiyel riskleri, çevre sorunları ile birlikte yaygın kullanımı konusunda giderek artan endişelere yol açmıştır. Bu yapılardan çinko oksit nanopartikülü (ZnO NP) günümüzde ilaçlarda, kozmetikte (diş macunu, güneş kremleri), elektronik aletlerde (transistörler, sıvı kristal ekranlar), katalizörlerde, boyalarda, biyosensörlerde yaygın olarak kullanılmaktadır. Yapılan in vivo vein vitro çalışmalarda, ZnO NP'lerinin antioksidan enzimleri inhibe ederek, lipit peroksidasyonunu yükselterek ve ROS üretimini artırarak, doza bağımlı bir şekilde oksidatif hasara yol açtığı tespit edilmiştir. Diğer taraftan, özellikle son yıllarda antioksidan takviyesiyle oksidatif stresin giderilmesi, nanotoksisiteye karşı en uygun strateji olarak kabul edilmektedir. Günümüze kadar yapılan pek çok araştırmada borun, insan sağlığı için birçok biyokimyasal ve metabolik fonksiyonlarda rol alan bir element olduğu, antioksidan kapasiteyi güçlendirerek oksidatif strese karşı etkili olduğu bulunmuştur. Bu nedenlerle, doktora tezi olarak sunulan bu çalışma kapsamında bor bileşiklerin (Borik asit (BA), Boraks (BX), Kolemanit (COL), Üleksit (UX), Probertit (PBT)ve Kernit (KNT)) ZnO NP insan primer epitel hücre (HPAEpiC) kültürlerindeki nanotoksik etkilerine karşı potansiyel koruyucu rollerinin doza bağlı olarak ilk defa araştırılması amaçlanmıştır. Hücre yaşayabilirliği (3- (4,5-dimetil-tiazol-2-il) 2,5-difeniltetrazolyum bromid (MTT) ve laktat dehidrogenaz (LDH) ve neutral red assay (NR) analizleri), oksidatif DNA hasar tespiti (8-hidroksi-2'-deoksiguanozin (8-OH-dG) analizi) ve antioksidan kapasite (toplam antioksidan kapasite (TAK) ve toplam oksidatif durum (TOD) analizi ile) parametreleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Bulgularımız uygulanan tüm ZnO NP içeren bor bileşiklerinin konsantrasyonlarının ilave edildiği HPAEpiC hücre kültürlerinde gözlenen MTT, LDH, NR, 8-OH-dG ve TOD değerleri ile kontrol grubunda gözlenen değerler arasında istatiksel açıdan bir farklılık bulunmamıştır. HPAEpiC hücrelerinin ZnO NP'leri ve bor bileşikleriyle birlikte muamelesinin, ZnO NP'ler tarafından oksidatif hasarlara karşı farklı derecelerde alveolar-koruma sağladığı bulunmuştur. Kısaca antioksidan potansiyellerine göre test edilen bor bileşiklerin etkinliklerinin BA=BX>UX>PBT>KNT>COL şeklinde sıralandığını ortaya koymuştur.