Hemodiyaliz hastalarına uygulanan refleksoloji ve sırt masajının yorgunluk ve uyku kalitesi üzerine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Esasları Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KEVSER SEVGİ ÜNAL
Danışman: Reva Balcı Akpınar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hemodiyaliz Hastalarında Uygulanan Refleksoloji ve Sırt Masajının Yorgunluk ve Uyku Kalitesi Üzerine Etkisi Amaç: Bu çalışmanın amacı hemodiyaliz hastalarının uyku kalitesinin iyileştirilmesinde ve yorgunluğun azaltılmasında refleksoloji ve sırt masajının etkinliğinin incelenmesidir. Materyal ve Metot: Çalışmaya Ocak 2013-Temmuz 2015 tarihleri arasında özel bir diyaliz merkezinde kayıtlı olan ve hemodiyaliz tedavisi gören 105 gönüllü hasta alınmıştır. Hastalar randomizasyonla, refleksoloji, sırt masajı ve kontrol grubu olarak üç gruba ayrılmıştır. Her grupta 35 hasta yer almıştır. Refleksoloji ve sırt masajı gruplarında yer alan hastalara 4 hafta boyunca haftada 2 kez hemodiyaliz öncesi başlayan ve 30 dakika süren refleksoloji ve sırt masajı uygulanmıştır. Kontrol grubuna ise herhangi bir müdahale yapılmamıştır. Verilerin toplanmasında "Hasta Tanıtım Formu", "Pittsburg Uyku Kalitesi İndeksi" ve "Yorgunluk İçin Görsel Benzerlik Ölçeği" kullanılmıştır. Ölçekler; hastalarla ilk karşılaşıldığında ve 4. haftanın sonunda olmak üzere iki kez uygulanmıştır. Bulgular: İşlem öncesi yorgunluk puan ortalaması refleksoloji grubunda 82.46±22.27, sırt masajı grubunda 80.31±15.74, kontrol grubunda ise 74.54±22.52 olarak bulunmuştur. İşlem öncesi yorgunluk puan ortalamaları karşılaştırıldığında gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır (p>0.05). İşlem sonrasında ise yorgunluk puan ortalaması refleksoloji grubunda 58.51±18.81, sırt masajı grubunda 70.77±16.05, kontrol grubunda 80.74±21.11 olarak bulunmuştur. İşlem sonrası yorgunluk puan ortalamaları arasında grup içi ve gruplar arasında istatistiksel olarak farklılık bulunmuştur (p 0.05). İşlem sonrasında PUKİ puan ortalaması refleksoloji grubunda 5.54±2.15, sırt masajı grubunda 8.34±2.39, kontrol grubunda ise 11.88±2.47 olarak bulunmuştur. PUKİ puan ortalamaları işlem sonrasında grup içi ve gruplar arasında karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0.001). Sonuç: Çalışmada hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda, refleksoloji ve sırt masajının uyku kalitesini arttırdığı, yorgunluğu azalttığı bulunmuştur. Uyku kalitesini arttırmada ve yorgunluğu azaltmada refleksolojinin, sırt masajından daha etkili olduğu tespit edilmiştir. Kontrol grubuna alınan hastaların ise, uyku kalitesinin kötü, yorgunluk düzeylerinin ise yüksek olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Hemodiyaliz, Hemşirelik, Refleksoloji, Sırt Masajı, Uyku Kalitesi Yorgunluk.