G. Vico, W. Dilthey ve J. Ortega Y Gasset Felsefesinde Tarih Sorunu

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FATİH KARTİ

Danışman: Mustafa Cihan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, G. Vico, W. Dilthey ve J. Ortega y Gasset'in felsefelerinde tarih sorununu ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda Vico, tarihi açıklarken kendinden önce ortaya konulan tarih anlayışlarının yetersizliğinden bahseder. Vico, tarih felsefesi yaparken insanın, tarihsel ve toplumsal bir varlık olduğunu dile getirmiştir. O, tarihi açıklarken insanın merkezde olduğu bir yöntemi kullanarak sadece tarih felsefesi yapmamış aynı zamanda toplum felsefesi ve kültür bilimlerinin temelini atmıştır. Dilthey ise tarihi açıklarken Vico'ya benzer şekilde kendisinden önceki tarih anlayışlarının yetersizliğine dikkat çekmektedir. Dilthey, tarihi; tinsel, toplumsal ve insanın psikolojik yönünün etkin olduğu bütünsel bir alan olarak tanımlamıştır. O, tarih anlayışını temellendirirken tin bilimleri ile doğa bilimleri arasında ayrım yaparak kendi tarih felsefesini ortaya koymaya çalışmaktadır. Dilthey, tarihi açıklarken insanın tarihin merkezinde olduğunu ve tarihin insanla anlam kazandığını ifade etmektedir. Ortega y Gasset ise tarihi açıklarken Dilthey'den etkilenmiştir. Ortega'da tarihi açıklarken kendisinden önce yapılan açıklamaların yetersiz olduğunu dile getirmektedir ve tarihi açıklarken insanın merkezde olduğu bir yaklaşımı benimsemektedir. O da tarih felsefesi yaparken insanın, toplumsal ve kültürel yönüyle tarih içerisinde yer aldığını dile getirmektedir. O, insanın doğası yoktur, tarihi vardır sözüyle tarihi, insan yaşamının bütünsel yönüyle ele almamız gerektiğini söylemektedir. Anahtar Kelimeler: Vico, Dilthey, Ortega y Gasset, İnsan Doğası, Tarih, Tarihsellik.