Mehmed Tevfik Efendi'nin "Mevlûd-i Şerîf" adlı eseri (İnceleme-metin)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ELİF KOTAN

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Dilaver Düzgün

Özet:

Mevlid türü Hz. Muhammed'in (s.a.v.) doğumunu ve onun doğumu nedeniyle yapılan merasimleri ele alan, İslami edebiyatın önemli ürünlerinden bir tanesidir. Mevlid türünün oluşumu için fikir kaynağı olabilecek bazı eserler Hz. Muhammed (s.a.v.) zamanında verilmeye başlanmış ve zamanla mevlid yazmanın bir gelenek haline gelmesiyle bu alanda pek çok eser ortaya konulmuştur. İslam edebiyatı çerçevesinde oluşan mevlid türüne Türk edebiyatında büyük ilgi gösterilmiş ve Süleyman Çelebi'nin Vesîletü'n-Necât adlı eseri örnek alınarak edebiyatımızda çok sayıda mevlid örneği verilmiştir. Mehmed Tevfik Efendi'nin 19. yy.da tamamladığı Melvûd-i Şerîf adlı eser de bu örneklerden bir tanesidir. Mesnevi nazım şekliyle kaleme alınan eser 771 beyitten meydana gelmektedir. Allah ile Hz. Muhammed'e (s.a.v.) duyulan derin sevgi ve hürmet merkeze alınılarak yazılan esere edebiyatımızdaki diğer mevlid metinlerinin, Kur'an-ı Kerim'in ve hadislerin kaynaklık ettiği görülmektedir. Mehmed Tevfik Efendi'nin Mevlûd-i Şerîf'ini inceleyerek henüz tam olarak aydınlanamamış olan mevlid türümüze küçük de olsa bir katkı sağlayabilmeyi hedefleyen çalışmamız iki temel bölümden oluşmaktadır. İnceleme kısmı olan birinci bölümde mevlid türü, mevlid türünün tarihi gelişimi hakkında genel bilgi verilmiş daha sonra Mevlûd-i Şerîf adlı eserin yapısı ve eserdeki dini tasavvufi unsurlar incelenmiştir. İkinci bölüm ise metin ve sözlük çalışmalarından oluşmaktadır. Anahtar Kelimeler: Hz. Muhammed, Mevlid, Din, Tasavvuf, Mehmed Tevfik Efendi.